عبد الجبار سمعانى بو منصور محمد ( در چ ع 1 : 737 ، و 4 : 370 ) بو مظفّر منصور م 489 ( معجمد چ ع 1 دوجا ، چ ع 2 شش‌جا ، چ ع 3 هفت‌جا ، چ ع 4 دوجا ) بو القاسم احمد شهاب ( 487 - 534 ) بو محمد حسن م 531 بو بكر محمد ( 467 - 510 ) ( معجمد 5 جا ) نگارندهء « روح الارواح » معجمد ( 3 : 82 ) بو بكر محمد وزير بو سعد عبد الكريم نگارندهء تحبير و انساب ( 506 - 562 ) عبد الرحيم ( - 615 ) استاد ياقوت در مرو ( چ ع 1 : 6 ) سهيلى : عبد الرحمن پسر عبد الله بو القاسم ( 508 - 581 ق ) از مردم سهيل ديهى از مالقهء اندلس ، نابينا با حافظهء نيرومند ، در دربار عرب مراكش ، سيرهء ابن هشام را گزارش داد ، و معجزاتى بر آن بيفزود . كه ياقوت سنّى را نيز به شك انداخته گويد : همهء اينها از سهيلى است ( چ ع 1 : 856 : 17 ، ترجمهء فارسى ص 741 ) . ياقوت در اين كتاب نزديك سى جا از وى نقل مىكند . سيبويه : عمر ( 148 - 180 ) پسر عثمان پسر قنبر در ديهى از شيراز زاده شد ، و در ريشه‌شناسى زبان عرب سرشناس گرديد . او در كتاب « ابنية » اشتقاقى بودن زبان تازى را مانند ديگر زبانهاى سامى نخستين بار نشان داده است . ياقوت بيش از 40 جا ريشه شناسى لغت را از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ص 87 ، ترجمهء فارسى ص 83 ، پانوشت 3 . سيرافى : بوسعيد حسن ( 284 - 369 ) پسر بهزاد از سيراف كرمان از سران گنوسيست بىرفض ( معتزله ) است ، و همين بىرفض بودن سبب شد كه زير فشار دربار خليفهء سنّى عرب ، در يك مجلس مناظره با متّابن يونس ( م 329 ) فيلسوف ، با پررويى ؛ منقولات را برتر از خردگرايى بشمارد ( امتاع و موانسه توحيدى ج 1 ص 108 - 133 و به نقل از وى در معجما 8 : 190 / 228 ) كه خواندنى است . او در جعل تاريخ براى حاكمان عرب نيز كوششها نمود . ن . ك مقدمهء ياقوت ص 7 ، پانوشت 2 . ياقوت بيش از ده جا از اين فيلسوف ضد فلسفه نقل مىكند . سيف عمر : پسر عمر اسيدى ، مولاى قبيلهء تميم ، عرب شده ، ضد علوى و ضد ايرانى است . ياقوت كتاب او را به خامهء خاضبه ديده ، بيست جا از آن نقل مىكند ، براى شناخت اين مرد و خاضبهء ن . ك : سيد مرتضى عسكرى « صد و پنجاه يار ساختگى » متن عربى ( چاپ دوم بغداد 1969 م 416 ص ) و ترجمهء فارسى آن نيز چاپ شده است . ياقوت بيست جا از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ص 296 و ترجمهء فارسى ص 261 پانوشت 1 . شابشتى دفتر خوان : على پسر محمد ( م 390 ) نديم عزيز ( 365 - 386 ) امام 15 و خليفهء 5 فاطمى اسماعيلى مصر ، و سر كتابدار كتابخانهء قاهره ، با لقب دفتر خوان بود ، او نگارندهء چند كتاب از جمله « ديارات » است كه با تحقيق و پيش‌گفتار گورگيس عواد ، دو بار در بغداد