وقع فيها من الاستحالات و التجددات حسب ارادة اللَّه و مشيته فى خلق الانسان ، سماها القران تعديلا و تسوية فى قوله تعالى : يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ ثم بعد التعديل و التسوية افاضت عليه انوار الحواس بواسطة تسليط الحرارة الغريزية على الرطوبة الغريزية لاعداد الادخنة اللطيفة ، و اصعاد الارواح الهوائية منها ، لتشبث بها النفس الناطقة ، و هى بها تشبث النار ، بل نورها بالفتيلة الدخانية ، فينجذب كل منهما الى صاحبه انجذاب الحديد الى مغناطيس . نفخ صور - اين اصطلاح نيز يكى از اصطلاحات مذهبى است كه از جهت ارتباطى كه با مسائل فلسفى دارد مورد توجه صدرا واقع شده است حاصل كلام متشرعان در مورد نفخ صور اين است كه در روز و ساعت معين كه آخر عمر دنيا مىباشد اسرافيل كه يكى از فرشتگان خداست نفخى در صور دميده تمام موجودات عالم فانى شده و در هم مىريزند و عمر دنيا به پايان مىرسد و بعد از مدت‌هاى مديد مجددا نفخهء ديگر در صور مىدمد كه مردگان زنده شده و محشور مىشوند كه نفخهء دوم است در اين كه ماهيت صور چيست و چگونه است ميان متشرعان و متكلمان اختلاف است و هر يك تعبير و تفسيرى براى آن كرده‌اند بعضى گويند آلتى است كه براى جمع‌آورى لشكريان به كار برده مىشود و هرگاه در آن دميده شود صداى مهيب و عظيمى به وجود مىآيد . بعضى ديگر گفته‌اند كه مراد از صور مجموع صور است و معنى نفخ در آن‌ها نفخ ارواح است در صور . بعضى ديگر گفته‌اند كتابت از بعث و نشور است . صدرا گويد مراد از نفخ در صور احيا و افاضهء روح و انشاى حيات مىباشد و لكن انشاى حيات در نشأت عاليه مستلزم موت و انتقال از نشأت سافله است و به واسطهء نفخهء اول اجساد مىميرند و ارواح زنده مىشوند و در نفخهء دوم « تقوم الارواح قياما بالحق لا بداتها » . « 1 » ملا صدرا در شواهد الربوبيه مسأله نفخ صور را با دقت بررسى كرده و گويد : اشراق يازدهم : در معناى نفخ صور خداى متعال در قرآن مجيد مىگويد « وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ » « 2 » ( و چند مورد ديگر ) . و چون از پيامبر اكرم پرسيدند صور چيست گفت شاخى است از نور كه اسرافيل آن را در دهان خود گرفته است و در اين كه آيا قسمت فوقانى آن تنگ و قسمت تحتانى آن گشاد و يا بالعكس است ما بين اهل حديث اختلاف است . ولى به عقيده ما براى هر يك از اين دو نظريه وجهى است درست و بجا و صور به سكون واو و همچنين به فتح واو ، جمع صوره است ( كه مقصود ، صورت نوعيه و حقيقت اصليه هر چيزى است ) و نفخه بر دو قسم است ، و نفخه‌اى كه آتش را خاموش مىكند و نفخه‌اى كه به علت دميدن و وزيدن آتش را شعله‌ور مىسازد و خداى متعال ( در يك جاى قرآن مجيد در مورد نفخهء اولى يعنى نفخهء خاموش كننده شعلهء حيات ) مىفرمايد « وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ » « 3 » ( كه به سبب آن حيات از كليهء

--> ( 1 ) اسفار ، ج 3 ، سفر 4 ، صص 274 ، 376 . ( 2 ) كهف / 99 . ( 3 ) زمر / 68 .