چنين نيست كه مستقلا وجود داشته باشد و بلكه وجود آن تابع وجود نفس است . وى بر آن است كه همان‌طور كه مدرك صور عقليه بايد مجرد باشد از ماده ، مدرك صور متخيله هم ناچار بايد مجرد از ماده باشد ملا صدرا مىگويد در اين باب آن‌چه متبع است بر همان است و نه رجال . وى مىگويد صورت خياليهء مثلا مانند صورت شكل مربع محيط به دايره‌اى كه قطر آن با فلك اعظم مساوى باشد چنين صورتى و شكلى را نتوان گفت از ماده‌اى خارجى انتزاع شده است زيرا شكل بدين بزرگى در خارج وجود ندارد ، محل آن كجا است آيا مادهء دماغى است كه آن هم متصور نيست كه شكل بدين بزرگى در ماده دماغيه باشد علاوه بر اين ماده‌اى دماغيه خود داراى شكل است و دو شكل در ماده واحد در زمان واحد نتواند باشد خلاصهء سخن ملا صدرا اين است « 1 » كه چنين شكلى بايد مجرد باشد و در شىء مجرد باشد يعنى همان‌طور كه مدرك مجرد است مدرك آن هم مجرد است . صور مرآتيه - ملا صدرا اين اصطلاح را از اشراقيان اقتباس كرده است . شهاب الدين سهروردى صورت‌هايى كه در آتيه نموده مىشود موجود در عالم مثال مىداند و گويد اين صورت‌ها از عالم مثال در آتيه نموده مىشود به شرط مقابلهء رائى با مرئى . ملا صدرا گويد صورى كه در آتيه ديده مىشود سايه‌اى از صور محسوسه است يعنى ثابت در همين عالم محسوس است و لكن ثبوت آن ثبوت ظلى است و ثابت بالعرض است و نه بالذات . « 2 » وى در باب اصوات نيز همين نظر را دارد و اين نوع موجودات را موجود بالعرض و ظلال و معكوس مىداند و تابع صور محسوسهء خارجيه . صور مفارقهء عقليه - مراد مثل افلاطونى است كه صور معقوله و صور عقليه هم گفته‌اند و صور مفارقهء افلاطونى هم گويند . « 3 » صور مقداريه - مراد صور جسميه و مقادير است . « 4 » و بالجمله صور نوعيه مقوم اجسامند و بيان شد كه صور نوعيه كه مقوم اجسامند دائما در حركت و تجدد و تبدلند .

--> ( 1 ) اسفار ، ج 3 ، سفر 1 ، ص 475 . ( 2 ) همان ، ج 1 ، سفر 1 ، ص 303 . ( 3 ) همان ، ج 1 ، سفر 27 ، ص 34 . ( 4 ) همان ، چاپ سنگى ، ص 124 .