السيد جعفر السجادي

173

فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملا صدرا ( فارسى )

ث ثابت - پاره‌اى از متكلمان بين موجود و معدوم واسطه‌اى قايل شده‌اند و گويند فرق است بين ممكنات منفى و ممتنعات منفى و به عبارت ديگر معدوماتى كه بالذات ممكن است و معدوماتى كه بالذات ممتنع است با يكديگر فرق دارند . معدومات ممكن نه موجوداند و نه معدوم و بلكه ثابت‌اند و بدين ترتيب بين وجود و عدم و موجود و معدوم حد فاصل قايل‌اند كه ثابت و ثابتات ازليه گويند و گويند شىء كه متعلق اراده حق است كه در قرآن مجيد آمده است كه خداوند اگر اراده كند كه شىء موجود شود و بگويد باش مىباشد اگر آن شىء معدوم باشد ، معدوم نتواند متعلق اراده باشد و اگر موجود باشد تحصيل حاصل لازم آيد پس نه موجود است و نه معدوم و بلكه حد فاصل است . « 1 » ثقل - ثقل و خفت از كيفيات محسوسهء ملموسه‌اند و در تعريف آن دو گفته‌اند . ثقل عبارت از قوت طبيعى است در جسم كه به واسطهء آن حركت كند به طرف وسط و يا مبدأ حركت جسم است به طرف وسط بالطبع و خفت قوتى است طبيعى در جسم كه مبدأ حركت آن است از وسط . و يا ثقل مبدأ و موجب حركت جسم است به جانب مركز و خفت به جانب محيط و هر يك از آن دو موجب تباعد جسم است از جسم ديگر . و به تعريف ديگر ثقل عبارت از ميل جسم است به طرف سفل و خفت ميل جسم است به طرف علو . و به تعريف ديگر ثقل ميل طبيعى جسم است به سافل و خفت ميل طبيعى جسم است به طرف علو . « 2 »

--> ( 1 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 1 ، ص 76 . ( 2 ) همان ، ج 4 ، صص 77 ، 83 .