مُبْصِرُونَ ، وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ . حكاية فى هذا الباب حكاها ولى من اولياء اللَّه عن نفسه ، فى كيفية معرفة مكائد الشيطان و محاربته معه ، و مخالفته جنود ابليس اجمعين . اهل بدايات - در برابر اهل نهايات . « 1 » اهل كشف و شهود - كشف و شهود اهل كلام - يعنى متكلمان و گروهى كه مسائل شرعى را از طرق عقلى بررسى مىكنند اهل جدل و مناظره كسانى كه در طول تاريخ تمدن و فرهنگ اسلامى ، اصول و فروع مذهب اسلام را از ديدگاه عقلى مورد بررسى قرار دادند كه در اين رهگذر دو فرقه اصلى معتزلى و اشعرى و ده‌ها فرقه‌هاى ديگر منشعب از اين دو فرقه اصلى به وجود آمدند . ملا صدرا در موارد مختلف از كتاب اسفار به آرا و عقايد اهل كلام سخت حمله كرده است و آن‌ها را خارج از اصول مىداند و مىگويد : آنان نمىدانند كه اسرار شريعت الهى را از راه مباحث كلامى نتوان دريافت و بلكه شناخت اسرار شريعت منحصر در دو راه است يا سبيل ابرار است و از راه عبادت و ادامهء مراسم عدالت و ازالهء وسواس عادت و يا سبيل مقربين است كه آن هم از رياضت‌هاى عملى است . « 2 » اين - يكى از مقولات نه گانهء عرضى مقولهء اين است و آن عبارت از بودن چيزى است حاصل در مكان . صدرا گويد : مراد از « كون الشئ فى المكان » كه در تعريف اين گويند نفس نسبت آن به مكان نيست و الا نوعى از مقولهء مضاف خواهد بود بلكه مراد امرى و هيأتى است كه اضافه به مكان عارض او مىشود . « اين » بر دو معنى است يكى اين به معنى حقيقى و آن « كون الشىء فى المكان الخاص » است كه عبارت از كون شىء است در مكان مخصوص به آن‌كه گنجايش غير آن را نداشته باشد مانند « كون الماء فى الكوز » و ديگرى غير حقيقى و آن مثل بودن انسان است در خانه كه خانه گنجايش او و غير او را دارد و او شاغل تمام خانه نيست . صدرا تقسيمات ديگرى براى مقولهء « اين » كرده است . مكان . « 3 »

--> ( 1 ) تفسير ملا صدرا - آية الكرسى ، ص 322 . ( 2 ) اسفار ، صص 361 - 362 . ( 3 ) همان ، سفر 2 ، صص 214 - 215 .