جلال جلالى زاده
46
مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )
بالاتفاق ثابت است ، ولى در تعداد كسانى كه نماز جمعه با آنها منعقد مىشود اختلاف دارند ، شافعيه و حنابله چهل نفر ، مالكيه دوازده نفر و حنفيه سه نفر را شرط صحت مىدانند . عمل به حداقل مقتضى عمل به قول حنفيه است . أداء : در نزد اصوليان ، يعنى انجام عبادت در وقتى كه شرع براى آن تعيين كرده است . أداى حديث : روايت و تبليغ حديث براى استدلال و احتجاج به آن است . أداى كامل : كارى كه شخص همانگونه كه به او فرمان داده شده است انجام دهد ، مانند كسى كه امام را درك مىكند ، داراى همهى اوصاف شرعى اعم از اركان و شروط است . أداى ناقص : بر خلاف اداى كامل است مانند نماز گزاردن منفرد و مسبوق . أداى مشابه قضا : اداى كسى است كه به امام پيوسته و پس از امام بقيهى مناسك را انجام مىدهد كه به اعتبار وقت مؤدى و به اعتبار اينكه با امام تكبير تحرم گفته لازم است كه با او نماز را ادا كند و سپس اعمالى را كه با امام انجام نداده است ، قضا كند . أداء در معناى قضا : انجام برخى از عبادت در وقت آن و برخى ديگر پس از خروج وقت آن است . أداى قاصر : انجام عملى كه از نظر شرعى مطلوب است ، ولى جامع اوصاف شرعى اعم از اركان و شروط نيست . ادب : آنچه كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم انجام مىداده ، بدون اينكه به آن امر كند ، مانند رو به قبلهكردن هنگام وضو . آنچه كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يك بار انجام مىداده و دوبار يا بيشتر ترك مىكرده و مرتبهى آن كمتر از مستحب است . أدله : جمع دليل و مراد از آن راهنما و أماره است : يعنى به مطلوب دلالت اشاره مىكند . ادلهى اجتهادى ( ادلهى شرعى متفق عليه ) ادلهى تبعى ( ادلهى شرعى مختلف فيها ) ادلهى تشريعى ( ادلهى شرعى ) . أدلهى شرعى : دليل در اصطلاح ، يعنى آنچه كه رسيدن به مطلوب خبرى ( حكم شرعى ) با درست انديشيدن در آن را ممكن مىسازد . دليل در نزد اصوليان آن است كه حكم شرعى عملى به گونهى قطع يا ظن از آن استفاده مىشود .