جلال جلالى زاده

29

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

در استنباط احكام و پاسخ به مستفتيان به آن نيازمند و وابسته است . در هنگام تعارض ادله و ترجيح ، مرجع و ملجأ و در سلوك صراط مستقيم مشعلى فروزان است ، نه شيفته‌ى عقل محض و گريزان از شريعت بوده و نه مقلد صرف و منكر حقيقت است . مبتدى و متعلم را قوه‌ى درك و فهم مىافزايد ، او را بر كشف غوامض امور چيره مىنمايد ، چگونگى تفكر و انديشيدن را به او مىآموزد و در فهم ديگر علوم مانند تفسير و حديث و مناظره و مباحثه او را توانا مىسازد . معيارى براى فهم علوم مختلف و هويت‌بخش شخصيت هرعالمى است و مسلمان و غير مسلمان را سودمند است . دانستن اصطلاحات اصولى براى هرطالب علمى كه قصد آشنايى و دانستن علوم شرعى را دارد ، به ويژه علم اصول و فقه بسيار ضرورى است ؛ زيرا در قضا ، اجتهاد و آموزش اهميت آن واضح و روشن است . اهميت آشنايى با اصطلاحات بر كسى پوشيده نيست و از گذشته نيز علما به ارزش آن واقف بوده‌اند ؛ زيرا با آشنايى با اصطلاحات هرعلمى بهتر مىتوان مسائل آن را شناخت و بر مسائل هرعلمى تسلط كافى پيدا كرد . تهانوى درباره‌ى اهميت آشنايى با اصطلاحات گفته است : آن‌چه كه بيشتر در تحصيل دانش‌هاى مدون و فنون رايج به استادان نياز است ، اشتباه در اصطلاحات است ؛ زيرا هرعلمى اصطلاحات خاص را دارد و اگر دانسته نشوند ، راه وارد شدن به آن براى مبتدى دشوار و براى فهم آن راهنمايى نيست و راه دانستن يا مراجعه به اساتيد آن علم يا به كتاب‌هايى است كه اصطلاحات هر علمى در آن جمع شده است . دكتر حسن شافعى درباره‌ى اهميت اصطلاح‌شناسى گفته است : آگاهى به اصطلاحات ابزار اساسى پژوهش‌هاى علمى است و بخشى از برنامه‌ى تكميلى كيان هرعلمى را تشكيل مىدهد و هيچ مبتدى و نوآموزى بدون آموختن و فهم اصطلاحات هرعلمى نمىتواند علم يا كتابى را به نحو دقيق بفهمد .