جلال جلالى زاده

21

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

مىگويد : فتاواى اصحاب ما بر آن دلالت مىكند و يا در قطعى الدلاله بودن عام ، به زودى پس از بيان آن مىگويد فروع اصحاب ما بر آن دلالت مىكند . مشهورترين كتابهايى كه طبق اسلوب اين مكتب نگاشته شده‌اند عبارتند از : 1 - الاصول ، ابو الحسن كرخى ( م ، 340 ه . ق ) قديمىترين كتابى است كه نوشته شده است . 2 - الاصول ، ابو بكر احمد بن على معروف به جصاص ( م ، 370 ه . ق ) . 3 - تقويم الادله ، عبيد اللّه بن عمر القاضى ابو زيد دبوسى ( م ، 430 ه . ق ) . 4 - اصول البزدوى ، فخر الاسلام على بن محمد بزدوى ( م ، 482 ه . ق ) . 5 - الاصول ، ابو بكر محمد بن احمد بن ابى سهل سرخسى ( م ، 483 ه . ق ) . 6 - المنار ، عبد اللّه بن احمد نسفى ( م ، 710 ه . ق ) . روش متأخرين دانشمندان اصولى در قرن هفتم وقتى كه ديدند هريك از دو روش سابق داراى مزايايى است كه در ديگرى نيست ، روش ديگرى را در تدوين اصول فقه در پيش گرفتند و آن جمع در بين دو روش مذكور براى تكميل مزاياى آن دو مكتب است كه قواعد اصولى با ادله و براهين اثبات و فروع فقهى بر آن‌ها منطبق مىشود . عالمان برجسته‌اى در اين مكتب به تأليف پرداخته‌اند كه از مذاهب مختلف پيروى مىكنند : 1 - بديع النظام الجامع بين كتابى البزدوى و الاحكام ، احمد بن على ساعاتى بغدادى حنفى ( م 694 ه . ق ) . 2 - تنقيح الاصول ، عبد اللّه بن مسعود بخارى حنفى ( م 707 ه . ق ) جامع بين اصول بزدوى و محصول امام فخر رازى و مختصر ابن حاجب است . مؤلف شرحى بر آن نوشته به نام « التوضيح فى حل غوامض التنقيح » . 3 - التلويح على التوضيح ، شرح كتاب التوضيح ، سعد الدين مسعود بن عمر تفتازانى ( م 792 ه . ق ) .