گاهى اختلاف در مسائل اجتهادى است كه متنى درباره‌ى آن‌ها ذكر نشده است . يا نصى ذكر شده ، ولى صريح نيست كه چنين اختلافى جايز و مقبول است ، به شرطى كه از سوى اهلش يعنى فقها بوده و نيز در مسائل فرعى باشد و هدف از آن رسيدن به حق باشد ، كه اين اختلاف در بين صحابه رضى اللّه عنهم واقع شده است . چنين اختلافى پسنديده بوده و مايه‌ى رحمت است . اختلاف مذموم : اختلاف بدعت‌گزاران و هوىپرستان و اختلاف در اصول و از روى هوى و تعصب ، پس از روشن شدن مطلب با دليل است . فرق بين خلاف و اختلاف : 1 - در اختلاف روش‌ها مختلفند و هدف يكى است . 2 - اختلاف مستند به دليل است ، ولى خلاف مستند به دليل نيست . 3 - اختلاف موجب رحمت است ، ولى خلاف موجب بدعت است . 4 - اگر قاضى حكم به خلاف كند و به ديگرى ارجاع شود ، فسخ آن جايز است ، ولى اگر قاضى بنا بر اختلاف ، حكم صادر كند ، فسخ آن جايز نيست .