گاهى نيز حرف است و آن هم چندين معنا دارد : اول ، معناى مصدرى با قيد زمان ، مانند آيه‌ى مَا اسْتَطَعْتُمْ ( تغابن / 16 ) ، يعنى استطاعتكم و يا مصدرى بدون قيد زمان ، مانند آيه‌ى فَذُوقُوا بِما نَسِيتُمْ ( سجده / 14 ) . يعنى بنسيانكم . دوم ، معناى نفى ، كه مانند افعال ناقصه عمل مىكند ، مانند آيه‌ى ما هذا بَشَراً ( يوسف / 31 ) و يا عمل نمىكند ، مانند آيه‌ى وَ ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ ( بقره / 271 ) ، سوم زايد و مانع از عمل عاملى است كه جلو آن واقع شده است ، مانند جمله‌ى « قلّما يدوم الوصال » و آيه‌ى إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ ( نساء / 170 ) . كه در مثال اول فعل « قلّ » و در مثال دوم حرف « إنّ » را از عمل‌كردن باز داشته است . گاهى مانع از عمل نمىشود ، مانند آيه‌ى فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ ( آل عمران / 159 ) . 25 - « من » با كسر ميم داراى چندين معناست : اول : ابتداى غايت زمانى و مكانى . دوم : انتهاى غايت مانند « قريب منه » يعنى إليه . سوم : تبعيض ، مانند آيه‌ى حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ( آل عمران / 93 ) ، يعنى بعض ما تحبون . چهارم : تبيين ، يعنى بيان‌كردن جنس ، مانند آيه‌ى ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ ( بقره / 106 ) و آيه‌ى ( حج / 30 ) . فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ . پنجم : تعليل ، مانند آيه‌ى يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ ( بقره / 19 ) يعنى من أجل الصواعق . ششم : بدل ، مانند آيه‌ى أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ ( توبه / 39 ) ، يعنى بدل الآخرة . هفتم : تنصيص در معناى عام است ، مانند « ما جاءنى من رجل » چون بدون حرف من احتمال دو معنا دارد : اول اين‌كه جنس مرد نزد من نيامده ، دوم اين‌كه يك مرد نيامده است ، ولى ممكن است بيش از يك مرد آمده باشد . پس از دخول حرف « من » ، احتمال معناى دوم بر طرف و همان معناى اول كه جنس مرد نيامده است ، تعيين مىگردد . هشتم : فصل يا تمييز بين دو ضد ، مانند آيه‌ى وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ ( بقره / 219 ) .