جلال جلالى زاده

143

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

هرگاه مضاف‌اليه مفرد معرفه باشد ، مفيد استغراق اجزاى آن است ، مانند جمله‌ى « كل زيد حسن » يعنى تمام اجزاى بدن او زيباست . 20 - « لام » از حروف جر است و داراى چند معناست : يكم : تعليل ، مانند آيه‌ى وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ( نحل / 44 ) . يعنى لأن تبيّن للناس . دوم : استحقاق ، مانند « النار للكافرين » يعنى سزاوار آنهاست . سوم : اختصاص ، « مانند الجنّة للمؤمنين » . چهارم : ملكيت ، مانند آيه‌ى لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ( بقره / 284 ) . پنجم : فرجام و سرانجام كار ، مانند آيه‌ى فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً ( قصص / 8 ) . ششم : تمليك ، مانند « وهبت له ثوبا » . هفتم : شبه تمليك ، مانند آيه‌ى وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً ( نحل / 72 ) . هشتم : تأكيد نفى ، مانند آيه‌ى وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ انفال / 33 . نهم : تعديه ، مانند « ما أضرب زيدا لعمرو » در اين‌جا كلمه‌ى ضرب به قصد تعجب لازم شده و به وسيله‌ى لام متعدى شده است . دهم : زايد براى تأكيد ، مانند آيه‌ى إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ . يازدهم به معناى الى ، مانند آيه‌ى سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ ( اعراف / 56 ) . يعنى إلى بلد ميّت . دوازدهم : به معناى على و براى استعلا ، مانند آيه‌ى يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً ( بنى اسرائيل / 107 ) . يعنى على الأذقان . سيزدهم : به معناى فى و براى ظرفيّت ، مانند آيه‌ى وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ ( أنبيا / 47 ) . يعنى فى يوم القيامة . چهاردهم : به معناى عند ، مانند آيه‌ى يا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَياتِي ( فجر / 24 ) ، يعنى عند حياتى . پانزدهم : به معناى بعد ، مانند آيه‌ى أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ ( اسرائيل / 78 ) . يعنى بعد دلوك الشمس . شانزدهم : به معناى من ، مانند جمله‌ى « سمعت له صراخا » يعنى منه صراخا . 21 - « لو لا و لو ما » هردو حرف هستند و معناى آن‌ها در موقعى بر جمله‌ى اسميه داخل شوند ، محال بودن جواب است به واسطه‌ى وجود شرط ، مانند عبارت « لو لا فلان