جلال جلالى زاده

133

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

موقوف باشد . حديث مدرج : حديثى است كه بر واژه‌اى كه بر آن افزوده شده ، اطلاع پيدا شود . بر دو نوع است : ادراج متن و ادراج سند . حديث مرفوع : كه در نزد فقهاى خراسان و اهل حديث خبر ناميده مىشود ، آن است كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت داده شده باشد . حديث مضطرب : حديثى است كه از چند جهت روايت مىشود كه برخى از آن‌ها با برخى ديگر مخالفند . حديث معضل : آن است كه دو راوى پىدرپى ( متوالى ) يا بيشتر ، از سندش حذف شده باشند . حديث معنعن : آن است كه در اسنادش « فلان عن فلان » باشد . حديث مقلوب : حديثى است كه برخى از متن آن پس‌وپيش شده است ، يا نام راوى در سندش با سند متن ديگر جابه‌جا شده است . حديث منكر : آن است كه به وسيله‌ى راوى ضعيفى كه مخالف افراد موثق است ، روايت شده باشد . حديث موضوع : آن است كه سخن يا عملى از روى كذب و افترا به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت داده شده باشد . حديث موقوف : آن‌چه كه از قول ، فعل و تقرير صحابى ، متصل يا منقطع روايت شده باشد . فقهاى خراسان آن را اثر ناميده‌اند . حذف : حذف اوصافى كه معمولا شرع در اثبات احكام در عمل سبر و تقسيم به آن‌ها توجه نمىكند ، مانند اوصاف طردى از قبيل طول ، كوتاهى ، سياهى يا سفيدى . اين اوصاف در متوجه شدن حكم شرعى به سوى فرد هيچ تأثيرى ندارند ؛ چون شخص به سبب بلندى و كوتاهى قد يا سياه پوست بودن يا گندم‌گون بودن پاداش يا مجازات نمىشود . حرام : كه به آن محظور ، ممنوع ، مزجور ، ذنب ، معصيت ، قبيح ، سيئه ، فاحشه ، اثم ، حرج ، حراج ، تحريج و عقوبه گفته مىشود . نقيض واجب است ، در اصطلاح درخواست شارع از مكلف براى ترك و عدم انجام كارى به‌طور قطع و تأكيد است كه انجام دهنده‌اش مستوجب مجازات و سرزنش و ترك دهنده‌اش ستوده است ، چه طلب با دليل قطعى باشد