جلال جلالى زاده

105

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

بتواند در باب نكاح و طلاق حكم برخى از مسأله‌ها را استنباط نمايد . تحرّى : طلب شايسته‌ترين و بهترين كارها و تقديم آن بر ديگرى ، ظن غالب در امرى هنگامى كه امكان رسيدن به حقيقت نباشد . تحرير محل نزاع : جداكردن مسأله‌اى كه مورد اختلاف است از مسائل مشابهى كه با آن اشتباه مىشوند . تحريف لفظ به گونه‌اى كه موجب اخلال در معناى حقيقى كه مراد متكلم است بشود . تحريف غالين : تحريفى كه از طريق غلو ، تندروى و انحراف از جاده‌ى اعتدال كه مشخصه‌ى دين است و از تسامح و آسان‌گيرى كه ويژگى تكاليف شرعى است ، حاصل مىشود . تحريم : خطاب خداوند كه بر عدم انجام فعل به‌طور قطع تعلق مىگيرد ، چه دليل قطعى باشد و يا ظنى ، به گونه‌اى كه بر عدم ترك ، ثواب و بر انجام آن ، عذاب مترتب مىشود ، مانند وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً ( اسرا / 37 ) . تحسينيات : تحسينيات يا مقاصد تحسينى ، يعنى عمل به عادات پسنديده و نيكو و دورى از سخنان زشتى كه مورد پسند عقل‌هاى سالم نيست ، كه مكارم اخلاقى ناميده مىشود . در مندوبات مانند آداب خوردن و نوشيدن ، در واجبات مانند ستر عورت ، در معاملات مانند نفروختن كالاهاى نجس و آب و مرتع اضافى و در جنايات مانند نكشتن زنان و كودكان در جنگ و از اقسام مناسب حقيقى شمرده مىشود . اگر كسى تحسينيات را انجام ندهد ، وقفه‌اى در زندگى او ايجاد نمىشود ، ولى جلوه‌ى خاصى به زندگى انسان مىبخشند و بر اعتبار معنوى شخص مىافزايند . تحسين : درك حسن اشياء و افعال به وسيله‌ى عقل بدون اين‌كه متوقف بر امر شارع باشد ، مانند درك سخن حق و يارى مظلوم به وسيله‌ى عقل و اگر از سوى شارع دليلى بر آن نباشد ، عقل به‌طور مطلق مىتواند آن را درك كند . اشاعره حسن و قبح را شرعى و معتزله آن را عقلى مىدانند .