وظيفه عملى منجز قطعيت تكليف بر مكلّف ، ناشى از اجراى اصل منجّز وظيفه عملى منجّز ، مقابل وظيفه عملى مرخّص بوده و عبارت است از وظيفه‌اى كه از اجراى اصل عملى منجّز ، متوجه فردى مىگردد كه به حكم واقعى جهل داشته و اماره معتبر نيز در اختيار ندارد ؛ به بيان ديگر ، مؤداى اصل عملى منجز را كه تنجز و قطعيت تكليف بر مكلف است ، وظيفه عملى منجز مىگويند . نيز ر . ك : اصل منجز . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 361 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 44 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 104 . زنجانى ، ميرزا باقر ، تحرير الاصول ، ص 237 . وظيفه واقعى تكليف مستفاد از حكم واقعى وظيفه واقعى ، مقابل وظيفه ظاهرى ، به معناى تكليفى است كه با دست‌يابى مكلف به حكم واقعى برعهده او مىآيد ؛ به بيان ديگر ، وظيفه واقعى ، تكليفى است كه مؤداى احكام واقعى مىباشد . نيز ر . ك : احكام واقعى . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 74 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 145 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 2 ، ص 107 . [ وقت ] وقت حاجت زمان لزوم عمل به تكليف زمان عمل به خطاب شارع را وقت حاجت گويند ؛ به اين بيان كه بين زمان صدور خطاب از طرف شارع مقدس و زمان لزوم عمل به آن از سوى مكلف ، يك فاصله زمانى وجود دارد ، كه زمان صدور خطاب را وقت خطاب و زمان لزوم عمل به آن را وقت حاجت مىگويند ؛ براى مثال ، اگر آيه حج ، چند ماه پيش از فرارسيدن موسم آن نازل شده باشد ، تاريخ حلول موسم حج را « وقت حاجت » گويند . البته بيان شارع نبايد مؤخر از وقت حاجت باشد ، و ازاين‌رو تا موسم حج ( وقت حاجت ) نرسيده است ، خطاب بايد بيان شود . رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 157 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 341 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 226 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 3 ، ص 23 . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 161 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 332 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 135 . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 180 . وقت خطاب زمان صدور خطاب تكليفى از طرف شارع زمان صدور خطاب از سوى شارع را حين الخطاب يا وقت خطاب گويند ؛ براى مثال ، اگر فرض شود آيه حج ، چند ماه پيش از فرارسيدن موسم حج نازل شده است ، اين زمان نزول و ابلاغ را حين الخطاب يا وقت خطاب گويند . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 341 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 226 و 228 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 3 ، ص 23 . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 161 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 323 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 135 . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 180 . علم الهدى ، على بن حسين ، الذريعة الى اصول الشريعة ، ج 1 ، ص 362 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 157 . وقت واجب ر . ك : زمان واجب هدف اصول فقه ر . ك : فايده اصول فقه « ه » هيئات شكل خاص حاصل از نحوه چينش حروف و حركات ، يا كلمات تشكيل‌دهنده جملات هيئات ، جمع هيئت بوده و عبارت است از تركيب ، شكل و ساختار خاصى كه از كنار هم قرار گرفتن حروف اعم از حروف اصلى و زايد و حركات آنها ( در هيئت‌هاى افرادى ) يا از كنار هم قرار گرفتن كلمات با نظم خاص ( در هيئت‌هاى تركيبى ) به وجود مىآيد و معناى خاصى دارد . توضيح : هيئت ، يا هيئت تركيبى است يا هيئت افرادى . در هيئات تركيبى ، كلمات با شكل و قالب خاصى در كنار هم قرار مىگيرد ؛ براى مثال ، هيئت جمله فعلى « ضرب زيد » از كنار هم قرار گرفتن فعل و فاعل به وجود آمده و بر نسبت تام اسنادى دلالت مىكند كه از صدور حدث از فاعل و تحقق آن در خارج حكايت مىنمايد . و در هيئات افرادى ، حروف ، اعم از اصلى و زايد و حركات اعرابى آنها ، در مجموع قالبى را پديد مىآورد كه