وضع تخصصى ر . ك : وضع تعينى وضع تخصيصى ر . ك : وضع تعيينى وضع تعينى وضع حاصل از كثرت استعمال لفظ در معنا وضع تعينى ، مقابل وضع تعيينى ، وضعى است كه بر اثر كثرت استعمال ، و در گذر زمان و به تدريج شكل مىگيرد . در اين وضع ، واضع معينى در كار نيست ، بلكه ابتدا لفظ با قرينه در غير معناى موضوع له خود به صورت مجاز استعمال مىشود اما در گذر زمان و بر اثر كثرت استعمال ، بدون آن قرينه ، همان معناى دوم ( معناى مجازى ) از آن فهميده مىشود ؛ براى مثال ، كلمه « قانون » نخست به معناى خطكش بوده و سپس به سبب استعمال زياد ، در معناى ديگرى ( مقررات و ضوابط ) تعين پيدا كرده است . نكته : برخى از اصوليون ، تقسيم وضع به تعيينى و تعينى را نمىپذيرند ، زيرا وضع تعينى را وضع نمىدانند . آنها معتقدند هرچند كثرت استعمال منشأ به وجود آمدن معناى حقيقى است ، امّا معناى دوم « موضوع له » نيست . اين گروه نسبت بين حقيقت و موضوع له را عام و خاص مطلق مىدانند ، و از نظر آنها در وضع‌هاى تعينى معناى حقيقى مطرح است اما عنوان « موضوع له » تحقق ندارد ، زيرا وضعى شكل نگرفته است . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 83 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 24 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 102 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 287 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 35 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 33 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 49 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 20 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 34 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 1 ، ص 36 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 1 ، ص 595 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 14 . وضع تعينى قصدى وضع ناشى از كثرت استعمال ، به قصد وضع وضع تعينى قصدى ، مقابل وضع تعينى لا قصدى بوده و به اين معنا است كه لفظى را در معنايى به قصد وضع ، بسيار استعمال كنند تا بر اثر كثرت استعمال ، بين لفظ و معنا ، رابطه وضعى پديد آيد . شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 1 ، ص 60 . وضع تعينى لا قصدى وضع ناشى از كثرت استعمال ، بدون قصد وضع وضع تعينى لا قصدى ، مقابل وضع تعينى قصدى بوده و به اين معنا است كه لفظى را در معنايى بدون قصد وضع ، استعمال كنند تا بر اثر كثرت استعمال ، بين آن لفظ و معنا ، علقه و رابطه وضعى حاصل شود . شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 1 ، ص 60 . وضع تعيينى اعتبار و جعل لفظ براى يك معنا توسط واضع وضع تعيينى ، مقابل وضع تعينى بوده و به اين معنا است كه واضع ، لفظى خاص را براى افاده معنايى معين در زمان مشخص ، تعيين و استعمال مىكند و ديگران هم از او پيروى مىكنند ؛ و به بيان ديگر ، وضع تعيينى بر اثر جعل و انشاى واضع پديد مىآيد ؛ براى مثال ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كلمه « صلاة » را براى دلالت بر عبادت مخصوص قرار مىدهد و بقيه مسلمانان بعدها آن را براى همان معنا به كار مىبرند . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 34 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 24 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 25 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 35 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 35 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 95 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 83 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 20 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص ( 24 - 23 ) . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 102 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 49 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 1 ، ص 595 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 14 . وضع تعيينى ابتدايى وضع لفظ براى معنا قبل از استعمال وضع تعيينى ابتدايى ، مقابل وضع تعيينى استعمالى بوده و به اين معنا است كه واضع نخست لفظى را براى معنايى قرار مىدهد ، سپس لفظ در آن معناى موضوع له استعمال مىگردد . شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 1 ، ص 60 .