صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 175 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص ( 259 - 258 ) . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 61 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 233 . محقق داماد ، مصطفى ، مباحثى از اصول فقه ، ج 2 ، ص 119 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 128 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 7 . اصفهانى ، محمد حسين ، نهاية الدراية فى شرح الكفاية ، ج 1 ، ص 159 . اصفهانى ، محمد حسين ، بحوث فى الاصول ، ص 133 . فاضل تونى ، عبد الله بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 219 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 14 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص 201 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 261 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 101 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 245 . عراقى ، ضياء الدين ، مقالات الاصول ، ج 1 ، ص 289 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 258 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 165 و ( 322 - 321 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 4 ، ص ( 480 - 433 ) . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 203 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 212 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، مطارح الانظار ، ص 37 . مقدمه وجوب مقدمه دخيل در وجوب ذى المقدمه مقدمه وجوب ، مقدمه‌اى است كه وجوب ذى المقدمه به آن بستگى دارد ؛ يعنى تا مقدمه موجود نگردد ، ذى المقدمه اتصاف به وجوب پيدا نمىكند ؛ بر خلاف مقدمه وجود كه اتصاف ذى المقدمه به وجوب ، به آن بستگى ندارد ، ولى وجود ذى المقدمه در خارج برآن متوقف است ؛ براى مثال ، استطاعت نسبت به حج ، مقدمه و شرط وجوب محسوب مىگردد و تا مكلف تمكن مالى خاص ( استطاعت ) پيدا نكند حج بر او واجب نمىگردد . همچنين ، عقل ، قدرت و بلوغ كه شرايط عامه تكليف مىباشد ، نسبت به همه واجبات ، مقدمه وجوب محسوب مىگردد و تكليف وجوبى متوجه شخص غير عاقل ، غير قادر و غير بالغ نمىگردد . اصوليون ، مقدمه وجوب را از بحث ملازمه بين مقدمه و ذى المقدمه از جهت حكم شرعى خارج مىدانند ، زيرا پيش از اين كه مقدمه وجوب تحقق پيدا كند ، ذى المقدمه وجوبى ندارد تا بحث شود كه آيا حكم وجوب ذى المقدمه به مقدمات سرايت مىكند يا نه ، و پس از تحقق مقدمه وجوب ، ذى المقدمه واجب مىگردد و سخن گفتن از سرايت وجوب از واجب به مقدمات ، تحصيل حاصل است . نكته : واجب را نسبت به مقدمات وجوب ، واجب مشروط گويند . درباره واجب مشروط دو ديدگاه وجود دارد : 1 . ديدگاه مشهور ، كه اصل وجوب را به حصول مقدمات وجوب مشروط دانسته و معتقد است تا زمانى كه اين مقدمات و شروط ، حاصل نشود ، وجوب و تكليفى در كار نيست ؛ 2 . ديدگاه مرحوم « شيخ انصارى » ، كه اصل وجوب را مشروط نمىداند ، بلكه آن را مطلق شمرده و اين شرايط را ، شرايط واجب دانسته و آنها را دو قسم مىكند : أ ) شرايطى كه مفروض الحصول و التحقق مىباشد ؛ يعنى اگر خودبه‌خود حاصل شد ، انجام ذى المقدمه واجب مىگردد ، مانند : فرارسيدن وقت نسبت به نماز . ب ) شرايطى كه بر مكلف لازم است آنها را تحصيل كند ، مانند : وضو نسبت به نماز ، يا پيمودن راه نسبت به حج . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 358 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص ( 177 - 175 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 236 . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 4 ، ص 339 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 254 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 292 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 66 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 257 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 119 . طباطبايى ، قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 132 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 100 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 4 ، ص ( 544 - 542 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 184 . مقدمه وجود مقدمه دخيل در تحقق و امتثال ذى المقدمه مقدمه وجود ، مقدمه‌اى است كه وجود ذى المقدمه و امتثال آن در خارج ، به آن بستگى دارد ، مانند : پيمودن مسافت براى حج ، كه وجود حج نه وجوب آن بر پيمودن مسافت و حضور در حرم متوقف است ، و يا مانند وضو براى نماز ، كه وجود نماز بر وجود آن توقف دارد . بحث مقدمه واجب ، در مقدمه وجود جريان دارد ؛ به خلاف مقدمه وجوب كه از آن خارج است . نكته : مهم‌ترين تفاوت ميان مقدمه وجوب و مقدمه وجود در اين است كه فراهم ساختن مقدمات وجوب ، بر مكلف لازم نيست ،