محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 138 - 133 ) . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، 2 ، ص 156 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 128 . معانى ماده نهى بحث از معانى مختلف ماده نهى و كيفيت دلالت ماده بر آنها ماده نهى ، كه همان ( ن ، ه ، ى ) است معانى متفاوتى دارد ؛ قدما نهى را به « طلب ترك » معنا مىكردند ، ولى متأخران اصولى نهى را به معناى « زجر و ردع » يعنى منع از فعل گرفته‌اند . برخى مىگويند ماده نهى ظهور در حرمت دارد ، اما بعضى آن را مشترك لفظى ميان حرمت و كراهت ، و بعضى ديگر ، مشترك معنوى يا قدر جامع ميان حرمت و كراهت مىدانند . در اينكه ظهور ماده نهى در معانى يادشده ، با وضع واضع است يا به دلالت عقلى يا به اطلاق ، اختلاف وجود دارد . نكته : برخى از اصوليون ؛ در ماده نهى ، همانند ماده امر ، علو و استعلا را شرط دانسته‌اند . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص ( 136 - 135 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 111 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 105 . خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 2 ، ص 104 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص ( 214 - 213 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 182 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 58 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص ( 235 - 233 ) . حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 937 . معانى متخيل ر . ك : معناى متخيل معانى مجازى ر . ك : معناى مجازى معانى محسوس ر . ك : معناى محسوس معانى مستقل ر . ك : معناى استقلالى معانى معقول ر . ك : معناى معقول معانى مقصود ر . ك : معناى مقصود معانى نسبى ر . ك : معناى نسبى معانى نهى ر . ك : معانى ماده نهى ؛ معانى صيغه نهى . معانى هيئت امر ر . ك : معانى صيغه امر معدّ امور زمينه‌ساز تأثيرگذارى علّت معدّ ، يعنى مقدمه‌اى كه زمينه تأثير علت بر معلول را آماده مىكند ؛ به بيان ديگر ، معد ، امرى است كه هرچند از عدم آن ، عدم معلول لازم مىآيد ، ولى وجود معلول را افاضه نمىكند ، بلكه شرايط تأثير علت را بر معلول فراهم مىسازد و در يك كلام ، علل معده عبارت است از : مجموع امورى كه معلول را آماده صدور از علت مؤثر مىنمايد ؛ ازاين‌رو به مجموع شرط و عدم مانع ، معد اطلاق مىگردد . در كتاب « فوائد الاصول » آمده است : « و المراد من المعد ما كان له دخل فى وجود الشىء ، من دون ان يكون وجود ذلك الشى مترشحا منه بحيث يكون مفيضا لوجوده ، بل كان لمجرد التهيئة و الاستعداد لافاضة العلة وجود معلولها ، كدرجات السلم ما عد الدرجة الاخيرة ، حيث ان كل درجة تكون معدة للكون على السطح ، كما تكون معدة ايضا للكون على الدرجة التى فوقها بمعنى انه يتوقف وجود الكون على الدرجة الثانية على الكون على الدرجة الاولى » . « 1 » عراقى ، ضياء الدين ، مقالات الاصول ، ص 299 و 301 . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 3 ، ص 338 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 20 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، ج 2 ، ص 65 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 240 . معدات اجتهاد ر . ك : مقدمات اجتهاد معذّريت قطع عذر بودن قطع مكلّف براى ترك تكليف واقعى معذّريت قطع ، مقابل منجّزيت قطع ، و به معناى عذر محسوب شدن قطع مكلف ، براى ترك تكليف واقعى است ، و اين در جايى است كه قطع او مخالف با واقع درآيد ، مثل اينكه شخصى در روز جمعه قطع پيدا كند كه نماز جمعه بر او واجب است نه نماز ظهر و سپس نماز جمعه را به‌جا آورد و نماز ظهر را ترك كند ، سپس معلوم شود كه در واقع ، نماز ظهر واجب بوده است نه نماز جمعه ؛ در اينجا ، اگر مولا از او بپرسد كه چرا تكليف واقعى را ترك نمودى ، در پاسخ مىتواند به قطع خود

--> ( 1 ) . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 263 .