شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 353 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 183 . ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 4 ، ص 18 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 90 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص ( 18 - 17 ) . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 307 . مرحله امتثال مرحله عمل به تكليف مرحله امتثال ، به دنبال مراحل حكم - مرحله اقتضا ، انشا ، تنجز و تكليف - مطرح مىشود ؛ يعنى پس از اينكه تكليف بر مكلف قطعى شد نوبت امتثال آن مىرسد ؛ بنابراين ، مرحله امتثال ، مقام و مرحله موافقت خارجى با تكليف و هماهنگى با فرمان مولا است ، چه تكليف از نوع بعث باشد يا از نوع زجر ، مؤكد باشد يا غير مؤكد . نكته : عقل به لزوم امتثال مكلف حكم مىكند و پس از مرحله امتثال ، مرحله ثواب و عقاب قرار دارد . نيز ر . ك : امتثال . خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 261 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 100 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص ( 73 - 72 ) . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص ( 177 - 176 ) . مرحله انشا مرحله جعل حكم توسط قانون‌گذار مرحله انشا ، از مراحل حكم بوده و عبارت است از مرحله جعل ( وضع ) حكم از جانب شارع يا قانون‌گذار ؛ به اين بيان كه : پس از آنكه مولا در مرحله اقتضا ، فعل را داراى مصلحت و يا مفسده ديد ، حكم مناسب آن را جعل مىنمايد ؛ يعنى در صورت وجود مصلحت ملزمه ، به وجوب مانند نماز و در صورت وجود مفسده ملزمه ، به حرمت مانند قتل و سرقت حكم مىنمايد . همچنان كه در صورت وجود مصلحت غير ملزمه يا مفسده غير شديد ، به استحباب يا كراهت حكم مىكند . در كتاب « منتقى الاصول » آمده است : « ثانيها : مرتبة الانشاء و هى ان ينشأ الحكم و يوجد بوجود انشائى بلا ان يصل الى مرحلة البعث او الزجر » . « 1 » فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص ( 50 - 49 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص 101 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 264 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 183 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 194 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص ( 308 - 307 ) . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 123 . ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 4 ، ص 18 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 18 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 91 . مرحله بعث و زجر ر . ك : مرحله فعليت مرحله تنجز مرحله رسيدن حكم شرعى به مكلّف مرحله تنجز ، از مراحل حكم بوده و عبارت است از مرتبه رسيدن حكم به مكلفان ؛ يعنى مولا ، مكلف را نسبت به حكم آگاه مىنمايد . بعد از اعلان حكم و آگاه نمودن وى از سوى شارع ، اگر مكلف عذر شرعى و يا عقلى در ترك عمل نداشته باشد ، تكليف بر وى منجز مىشود و در صورت امتثال امر ، مستحق پاداش و در صورت سرپيچى از آن مستحق كيفر مىگردد . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 308 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 123 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 195 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 184 . روحانى ، محمد ، منتقى الاصول ، ج 4 ، ص 93 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 50 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص 101 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 297 . مرحله تنجيز ر . ك : مرحله تنجز مرحله جعل ر . ك : مرحله انشا مرحله فعليت مرحله اعلان حكم به مكلّف براى تحريك وى به امتثال مرحله فعليت ، از مراحل حكم بوده و به مرحله‌اى گفته مىشود كه شارع بعد از لحاظ كردن اقتضاى حكم و در نظر گرفتن مصلحت يا مفسده انشاى حكم ، مكلف را به طرف انجام مأمور به تحريك و از ارتكاب منهى عنه منع مىنمايد . به بيان ديگر ، مرحله فعليت ، مرحله‌اى است كه حكم انشايى در معرض اجرا قرار مىگيرد ؛ يعنى مولا در اين مرحله با اعلان حكم ، مكلف را به انجام واجب ( نماز ) و يا ترك حرام ( شرب خمر ) وامىدارد . « 1 * » در كتاب « منتقى الاصول » آمده است :

--> ( 1 ) . روحانى ، محمد ، منتقى الاصول ، ج 4 ، ص 93 . ( 1 * ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 50 .