آن ؛ به بيان ديگر ، به مزيت‌هاى داخل در سند و يا متن حديث كه سبب اقربيت صدور يا اقربيت مطابقت يكى از دو خبر متعارض با واقع مىگردد ، مرجحات داخلى مىگويند ، مانند : ترجيح به صفات راوى ، كه تا خبرى نباشد بحث از صفات راوى معنا ندارد ، و يا مانند : ترجيح به علوّ سند و شهرت روايى . در كتاب « فرائد الاصول » آمده است : « و هى على قسمين : احدهما ما يكون داخليا و هى كل مزية غير مستقلة فى نفسه بل متقومة بما فيه » . « 1 » جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 334 و 339 . محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 7 ، ص 262 و 159 و ( 525 - 162 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 299 . مرجحات دلالت ر . ك : مرجحات دلالى مرجحات دلالى عوامل ترجيح دلالت يك حديث بر دلالت حديث معارض آن مرجحات دلالى ، از مرجحات تعارض و مقابل مرجحات سندى بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه سبب مزيت و رجحان دلالت يك حديث بر دلالت حديث معارض خود مىشود . مرجحات دلالى ، به ترجيح اظهر بر ظاهر برمىگردد . برخى از موارد ترجيح به سبب مرجحات دلالى عبارت است از : 1 . ترجيح دليل خاص بر عام ؛ 2 . ترجيح دليلى كه قدر متيقن در مقام تخاطب مىباشد ؛ 3 . ترجيح دليلى كه مورد آن خاص است بر دليلى كه مورد آن عموميت دارد ؛ 4 . ترجيح دلالت وصفى بر دلالت اطلاقى ؛ 5 . ترجيح تخصيص بر نسخ ؛ 6 . ترجيح دليلى كه از تخصيص آن استهجان در تخصيص مانند تخصيص اكثر پيش مىآيد ، هرچند كه نسبت ميان دو دليل ، عموم و خصوص من وجه باشد . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص ( 513 - 512 ) . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 435 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 699 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص 269 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 3 ، جزء 2 ، ص 139 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 580 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 442 . محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 7 ، ص 262 . مرجحات راوى ر . ك : صفات راوى مرجحات سندى ( اعم ) عوامل رجحان يكى از اخبار متعارض به لحاظ سند مرجحات سندى ، مقابل مرجحات دلالى بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه سبب رجحان يكى از دو خبر متعارض از نظر سند مىگردد . برخى از اين مرجحات عبارت است از : 1 . كثرت روات : هرگاه شمار راويان يكى از دو خبر متعارض بيشتر از ديگرى باشد ، رجحان از آن همان خبر است ، زيرا ظن حاصل از خبرى كه راويانش بسيار است ، قوىتر است از ظن حاصل از خبرى كه راويانش كم مىباشد ؛ 2 . علو سند : مراد از علو ، كم بودن واسطه‌ها است ؛ يعنى هر اندازه كه تعداد واسطه‌ها ميان راوى و امام عليه السّلام كمتر باشد ، آن خبر از نظر سند ارزنده‌تر بوده و بر خبر ديگر مقدم مىشود ، زيرا در خبرى كه علو سند دارد احتمال خطا كمتر است ؛ 3 . صفات كمالى راوى : هرگاه راوى يكى از دو خبر متعارض ، از نظر دارا بودن صفات كمالى همچون : علم ، تقوا ، فطانت و حسن ضبط ، بر راويان ديگر برترى داشته باشد ، ترجيح با روايت او خواهد بود ، زيرا خبرى كه به وسيله ارباب علم و تقوا روايت شود ، اطمينان‌بخش‌تر و از خطا محفوظ است . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص ( 251 - 250 ) . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 228 . غزالى ، محمد بن محمد ، المستصفى من علم الاصول ( به ضميمه فواتح الرحموت بشرح مسلم الثبوت ) ، ج 2 ، ص ( 207 - 205 ) . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص 260 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 689 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 208 . عزيز برزنجى ، عبد اللطيف عبد الله ، التعارض و الترجيح بين الادلة الشرعية ، ج 2 ، ص 175 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 157 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 574 . محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 7 ، ص 162 و 263 و 266 . مرجحات غير منصوص مرجّحات غير مذكور در روايات مرجحات غير منصوص ، مقابل مرجحات منصوص بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه در اخبار و روايات به « مرجح » بودن آنها اشاره نشده است ، مانند : موافقت با اصل و يا موافقت با اجماع منقول . ميان اصوليون اختلاف است كه آيا مرجحات غير منصوص موجب اقربيت به واقع مىشود ( نظريه شيخ انصارى ) يا تنها باعث ترجيح مىگردد ، هرچند باعث اقربيت به‌واقع و يا صدور نشود . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 233 .

--> ( 1 ) . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 783 .