ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 153 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص 270 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 503 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 4 ، ص 709 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 412 . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 3 ، ص 357 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 3 ، جزء 2 ، ص 132 . مرجحات تعارض عوامل ترجيح يكى از ادلّه متعارض مرجحات تعارض ، به امورى گفته مىشود كه سبب ترجيح يكى از ادله متعارض ، مىگردد . مرجحات تعارض ، يا منصوص است ، مانند : ترجيح به صفات راوى ، ترجيح به احدثيت ، ترجيح به شهرت ، موافقت قرآن و مخالفت عامه ، و يا غير منصوص ، مانند : موافقت با اصل يا اجماع . به لحاظ ديگر ، مرجحات يا صدورى است يا جهتى و يا مضمونى . مرجح صدورى ، صدور واقعى يكى از دو خبر متعارض را از معصوم عليه السّلام به ذهن نزديك‌تر مىنمايد ، مثل : موافقت مشهور . مرجح جهتى ، جهت صدور را معين مىكند ، زيرا گاهى صدور روايت معلوم است اما جهت صدور آن و اينكه براى بيان حكم واقعى است يا به جهت تقيّه است يا غير آن ، روشن نيست . مرجح مضمونى ، سبب مىشود مضمون و محتواى خبر ، اقرب به واقع به نظر آيد ، مثل : موافقت خبر با كتاب و سنت . نيز ر . ك : مرجحات دلالى ؛ مرجحات سندى ( اعم ) . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 302 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 726 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 233 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص ( 179 - 178 ) . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 447 . خمينى ، روح الله ، الرسائل ، ج 2 ، ص ( 86 - 85 ) . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 574 . مرجحات جهت صدور ر . ك : مرجح جهتى مرجحات حاكم ر . ك : مرجحات حكم مرجحات حكم عوامل ترجيح حكم يكى از دو حاكم مرجحات حكم ، مقابل مرجحات تعارض بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه در باب حكومت و قضا در مقام تعارض دو حكم به كار مىرود ؛ به اين معنا كه اگر دو حاكم و قاضى در مقام قضاوت و حكومت بودند و يكى از آن دو داراى صفاتى نظير اعدليت ، افقهيت و اورعيت بود ، در اين صورت ، حكم آن حاكم بر ديگرى ترجيح خواهد داشت . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 177 . خمينى ، روح الله ، الرسائل ، جزء 2 ، ص 86 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 557 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 4 ، ص ( 456 - 453 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 597 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 504 . مرجحات خارجى عوامل خارجى ترجيح يكى از اخبار متعارض مرجحات خارجى ، مقابل مرجحات داخلى بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه خارج از سند و متن بوده و به‌طور مستقل در خارج موجود مىباشد و مزيت بودن آنها در گرو وجود خبر نيست ، بلكه خارج از محدوده خبر بوده و سبب رجحان حديثى بر حديث ديگر مىشود ، مانند : موافقت با اصل ، كتاب ، شهرت فتوايى و اجماع منقول به خبر واحد . براى مثال ، در جايى كه دو روايت متعارض ، يكى بر حرمت تماس با زن بعد از قطع شدن خون و قبل از غسل ، و ديگرى بر جواز آن دلالت مىكند ، دليل اول كه موافق با اصل استصحاب است مقدم مىگردد . در كتاب « فرائد الاصول » آمده است : « و هى على قسمين : احدهما ما يكون داخليا و هى . . . و ثانيهما : ما يكون خارجيا بان يكون امرا مستقلا بنفسه و لو لم يكن هناك خبر ، سواء كان معتبرا كالاصل و الكتاب او غير معتبر فى نفسه كالشهرة و نحوها » . « 1 » مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 240 . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 304 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 237 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص ( 582 - 581 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 525 - 522 ) . محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 7 ، ص 262 و 159 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 299 . مرجحات خاصه ر . ك : مرجحات منصوص مرجحات داخلى عوامل ترجيح يكى از اخبار متعارض مرتبط با متن يا سند حديث مرجحات داخلى ، مقابل مرجحات خارجى بوده و به مرجحاتى گفته مىشود كه مرجح بودن آنها در گرو وجود خبر است ؛ يعنى مزيت‌هايى كه يا به متن خبر وابسته است يا به سند

--> ( 1 ) . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 783 .