طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص ( 650 - 649 ) . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 247 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الرسائل الاربع قواعد اصولية و فقهية ، جزء 3 ، ص 191 . خويى ، ابو القاسم ، التنقيح فى شرح العروة الوثقى ، ص ( 104 - 95 ) . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 2 ، ص 128 . مجتهد در اصول شخص معتقد به عقايد از راه دليل مجتهد در اصول ، كسى است كه اصول عقايد خود را با دليل ( به اندازه عقل و استعدادش ) پذيرفته است ، هرچند دليل او اجمالى باشد ، مانند « اعرابى » كه گفت : « البعرة تدل على البعير و أثر الأقدام يدل على المسير أ فسماء ذات أبراج و أرض ذات فجاج ، لا تدلّان على اللطيف الخبير ؛ اگر سرگين شتر ، بر وجود شتر ، و جاى پاى انسان ، بر گذشتن او از مسير خاصى دلالت مىكند ، چگونه آسمانى كه در آن برج‌ها و زمينى كه در آن دره‌هاى زيادى وجود دارد ، بر خداوند دلالت ننمايد ؟ » نظر مشهور علماى اسلام اين است كه در اصول دين تقليد جايز نيست و شخص بايد هريك از اصول را بر مبناى استدلال و علم بپذيرد . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 218 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ص 165 و 102 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص ( 244 - 243 ) . مجتهد متجزى شخص قادر بر استنباط حكم شرعى در بعضى از ابواب فقه مجتهد متجزى ، مجتهدى است كه داراى ملكه اجتهاد مىباشد ، ولى بر استنباط همه احكام شرعى فرعى از منابع آن قادر نيست ، بلكه فقط در بعضى از ابواب فقه ، قدرت استنباط دارد . بعد از پذيرش امكان تجزى در اجتهاد ، از سه مطلب بحث مىشود : 1 . آيا جايز است كه مجتهد متجزى ، به رأى خود عمل كند يا خير ؟ 2 . آيا بر ديگران جايز است به فتواى مجتهد متجزى رجوع كنند ؟ 3 . آيا مجتهد متجزى مىتواند منصب قضا را عهده‌دار شود و آيا حكمش نافذ است ؟ نيز ر . ك : اجتهاد متجزى ؛ تجزى در اجتهاد . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 609 . خويى ، ابو القاسم ، التنقيح فى شرح العروة الوثقى ، ص 33 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 651 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 530 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الرسائل الاربع قواعد اصولية و فقهية ، جزء 3 ، ص 61 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 580 . مجتهد مطلق شخص قادر بر استنباط حكم شرعى در همه ابواب فقهى مجتهد مطلق ، مجتهدى است كه به واسطه ملكه اجتهاد ، بر استنباط همه احكام شرعى از ادله آنها ( اماره يا اصل عملى ) در تمام ابواب فقه قادر است . بعضى ، قدرت بر استنباط همه احكام شرعى را ، توانايى بر استنباط نوع آن احكام دانسته‌اند ، زيرا به يقين ، مراد اين نيست كه مجتهد مطلق ، توانايى استنباط تمام احكام شرعى را داشته باشد ، چون ممكن است به واسطه پيچيدگى و مشكل بودن آن ، دچار ترديد گردد . نكته : در كتاب‌هاى اصولى درباره مجتهد مطلق و اجتهاد مطلق ، مباحثى مطرح است ، از جمله : 1 . آيا اجتهاد مطلق در خارج ، امكان تحقق دارد يا محال است ؟ 2 . پس از پذيرش امكان اجتهاد مطلق ، مسائل زير مطرح مىگردد : أ ) آيا مجتهد مطلق مىتواند فتوا بدهد يا خير ؛ يعنى آيا منصب افتا براى او ثابت است ، و آيا خود نيز مىتواند به رأى و نظر خويش عمل نمايد يا خير ؟ ب ) آيا منصب قضا براى او ثابت مىشود و او حق صدور حكم در دعاوى و خصومات را دارد يا خير ؟ ج ) آيا او شايستگى تصدى مسئوليت حكومت بر جامعه را دارد يا خير ؟ نيز ر . ك : اجتهاد مطلق ( متجزى ) . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 609 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 332 . بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 132 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الرسائل الاربع قواعد اصولية و فقهية ، ج 3 ، ص 24 . خويى ، ابو القاسم ، التنقيح فى شرح العروة الوثقى ، ص 28 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 579 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 529 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 382 . مجتهد ميت مجتهد از دنيا رفته ؛ بحث از جواز يا عدم جواز تقليد از مجتهد فوت شده درباره جواز تقليد از مجتهد ميت ، در دو بخش بحث و گفت‌وگو مىشود : بخش اول : تقليد ابتدايى از مجتهد ميت ؛ بخش دوم : تقليد استمرارى از مجتهد ميت . اما نسبت به تقليد ابتدايى از مجتهد ميت ، اصوليون شيعه ، به عدم جواز ، و بيشتر اصوليون اهل سنت ، به جواز آن معتقدند . حتى برخى از اهل سنت ، تقليد از غير ائمه چهارگانه مذاهب اهل سنت را جايز نمىدانند . نسبت به تقليد استمرارى از