زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 15 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص ( 35 - 34 ) . فخر رازى ، محمد بن عمر ، المحصول فى علم اصول الفقه ، ج 1 ، ص 288 . رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص ( 55 - 54 ) . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 39 . لفظ موضوع ر . ك : الفاظ مستعمل لفظ مؤوّل لفظ استعمال شده در معناى مرجوح آن مؤوّل از مصدر تأويل و به معناى « تفسير شده » مىباشد و در اصطلاح ، لفظى است كه بر معناى مرجوح دلالت مىنمايد ؛ يعنى هرگاه لفظ داراى معناى راجح ( ظاهر ) و معناى مرجوح ( غير ظاهر ) باشد و از آن ، معناى مرجوح اراده گردد ، آن را لفظ مؤوّل مىگويند ، مانند : تأويل لفظ « يد » در آيه شريفه : يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ « 1 » به معناى « قدرت » كه معناى غير ظاهر و مرجوح آن است . نكته : در علم تفسير ، حمل كردن لفظ بر معناى مؤوّل ( غير ظاهر ) را تأويل مىنامند . در برخى از كتاب‌هاى اصولى از لفظ مؤوّل تحت عنوان تأويل بحث شده است . « 2 » زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 17 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 314 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 233 . لفظ مهمل ر . ك : الفاظ مهمل لفظ نص لفظ داراى ظهور در يك معنا ، بدون احتمال خلاف لفظ نص ، از اقسام لفظ واضح بوده و در لغت به معناى كمال و غايت شىء و رسيدن آن به مرحله نهايى است ، و در اصطلاح ، هر لفظ و كلامى را مىگويند كه دلالت آن بر معنايش روشن و آشكار باشد ، به‌گونه‌اى كه معناى ديگرى در آن احتمال داده نشود ، مانند آيه شريفه : إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ . « 1 * » نكته : اصوليون كلمه « نص » را در دو جا به كار مىبرند : 1 . در الفاظ كتاب و سنت كه در مقابل اجماع و قياس است ، مانند اينكه گفته مىشود : در مسئله نص وجود دارد ؛ يعنى آيه‌اى از قرآن و يا روايتى بر مسئله دلالت مىكند اگرچه معنايش ظاهر باشد نه نص . 2 . در لفظى كه دلالتش بر معناى خود به حدى روشن است كه احتمال معناى ديگرى براى آن داده نمىشود . « 2 * » زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 16 . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 129 . جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 106 . لفظ نهى ر . ك : ماده نهى لفظ واضح ر . ك : الفاظ واضح لقب اسم قرار داده شده به عنوان موضوع حكم شرعى لقب ، در اصطلاح علماى اصول به معناى هر اسمى است كه موضوع حكم قرار مىگيرد ، چه اسم مشتق باشد و چه اسم جامد ، مانند : « الفقير » در جمله « اطعم الفقير » . و در اصطلاح علماى نحو ، مقابل اسم و كنيه بوده و به معناى هر اسمى است كه مشعر به مدح و يا ذم مىباشد ، مانند : محمود ( پسنديده ) و سفّاح ( خون‌ريز ) . نكته : لقب اصولى شامل اسم و كنيه و لقب در اصطلاح نحوىها مىگردد . نيز ر . ك : مفهوم لقب . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 130 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 283 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 79 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 179 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 248 . [ لوازم ] لوازم احكام ر . ك : ملازمات احكام لوازم حكم شرعى ر . ك : ملازمات احكام لوازم شرعى مستصحب ر . ك : آثار شرعى مستصحب لوازم عادى مستصحب ر . ك : آثار عادى مستصحب لوازم عقلى مستصحب ر . ك : آثار عقلى مستصحب لوازم قطع ر . ك : احكام قطع

--> ( 1 ) . فتح ( 48 ) ، آيه 10 . ( 2 ) . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 65 . ( 1 * ) . توبة ( 9 ) ، آيه 115 . ( 2 * ) . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص ( 233 - 232 ) .