قدر متيقن خارجى مصاديق خارجى مشمول حكم به‌طور يقينى در بحث اطلاق ، از دو نوع قدر متيقن سخن به ميان مىآيد : 1 . قدر متيقن خارجى ؛ 2 . قدر متيقن در مقام تخاطب . منظور از قدر متيقن خارجى ، مصاديقى است كه به يقين ، حكم شامل آنها مىشود ، مانند آنكه شارع بگويد : « قلد المجتهد » ، كه قدر متيقن آن ، وجوب تقليد از مجتهد اعلم است ، هرچند دليل اطلاق دارد و مىتوان به آن تمسك نموده و تقليد از مجتهد غير اعلم را نيز جايز دانست . بنابراين ، وجود قدر متيقن خارجى ، مانع از تمسك به اطلاق نمىگردد . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 180 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 287 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 417 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 3 ، ص ( 551 - 550 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 9 ، ص 95 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 426 . قدر متيقن در مقام تخاطب مصداق يقينى مشمول حكم در مقام محاوره در بحث اطلاق ، از دو نوع قدر متيقن سخن به ميان مىآيد : 1 . قدر متيقن در مقام تخاطب ؛ 2 . قدر متيقن خارجى . قدر متيقن در مقام تخاطب ، آن است كه مخاطب و متكلم درباره مصداق معينى سخن بگويند و بعد از مدتى ، متكلم به طور مطلق به ماهيتى كه شامل آن مصداق هم مىگردد امر كند ؛ براى مثال ، مثلا مولا با عبد خود درباره فوايد گوشت گوسفند گفت‌وگو مىكند ، آن‌گاه به وى امر مىكند : « اشتر اللحم » ؛ در اينجا اگرچه كلام او مطلق است ، ولى قدر متيقن در مقام محاوره و تخاطب ، همان گوشت گوسفند است . و يا مانند آنكه مولا با عبد خود درباره ثواب آزاد كردن بنده مؤمن سخن گفته و بعد از مدتى مىگويد : « اعتق رقبة » ، كه گرچه كلام او اطلاق دارد و شامل مطلق عبد چه مؤمن و چه كافر مىشود ، اما قدر متيقن در مقام تخاطب ، عتق رقبه مؤمن است . نكته : به نظر مرحوم « آخوند خراسانى » يكى از مقدمات حكمت ، عدم وجود قدر متيقن در مقام تخاطب است . « 1 » ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 335 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 417 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 249 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 130 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 251 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 3 ، ص ( 551 - 550 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 9 ، ص 95 . قدر متيقن در مقام محاوره ر . ك : قدر متيقن در مقام تخاطب قدر مشترك ر . ك : علت ( قياس ) قرآن ر . ك : كتاب قرائن ر . ك : قرينه قرائن ارتكازى ر . ك : قرينه ارتكازى قرائن تقابل ر . ك : قرينه تقابل قرائن حسى ر . ك : قرينه حسى قرائن خارجى ر . ك : قرينه خارجى قرائن داخلى ر . ك : قرينه داخلى قرائن شخصى ر . ك : قرينه شخصى قرائن شرعى ر . ك : قرينه شرعى قرائن صارفه ر . ك : قرينه صارفه قرائن ظنى ر . ك : قرينه ظنى قرائن ظنى معتبر ر . ك : قرينه ظنى معتبر قرائن عدمى ر . ك : قرينه عدمى قرائن عرفى ر . ك : قرينه عرفى قرائن عقلى ر . ك : قرينه عقلى قرائن غير لفظى ر . ك : قرينه غير لفظى

--> ( 1 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 287 .