مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
612
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
آنان كه در مجلس خطاب و قانونگذارى حاضر بودهاند و چه غايبان از مجلس قانونگذارى و وضع احكام ، و چه كسانى كه حتى در زمان خطاب موجود نبوده و بعد به وجود آمدهاند . به بيان ديگر ، قاعده اشتراك ، قانون تعميم و سرايت دادن خطاب شارع قانون وضع شرعى از حاضران در مجلس خطاب ، به غايبان و معدومان مىباشد . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 143 . عراقى ، ضياء الدين ، مقالات الاصول ، ج 1 ، ص ( 463 - 459 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 8 ، ص ( 384 - 327 ) . قاعده اشتراك حكم شرعى بين عالم و جاهل ر . ك : قاعده اشتراك ( احكام ) قاعده اشتراك در تكليف ر . ك : قاعده اشتراك ( احكام ) قاعده اشتراك در خطابات ر . ك : قاعده اشتراك ( خطابات ) قاعده اشتغال ر . ك : اصل احتياط قاعده اصالت صحت ر . ك : اصالت صحت قاعده اصولى ر . ك : قواعد اصولى قاعده اقتضاى وضع ر . ك : قاعده مقتضى و مانع قاعده اقتضاى و منع ر . ك : قاعده مقتضى و مانع قاعده التعيين ر . ك : اصالت تعيين قاعده الجمع ر . ك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح » قاعده الجمع اولى من الطرح ر . ك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح » قاعده الظن يلحق الشىء بالأعم الاغلب ر . ك : قاعده غلبه قاعده العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص السبب ر . ك : قاعده « المورد لا يعمّم و لا يخصّص » قاعده المورد لا يخصص الوارد ر . ك : قاعده « المورد لا يعمّم و لا يخصّص » قاعده الميسور لا يسقط بالمعسور ر . ك : قاعده ميسور قاعده الواجبات الشرعيّة الطاف فى الواجبات العقلية ر . ك : قاعده « السمعيات الطاف فى العقليات » قاعده الواحد صدور معلول واحد از علت واحد از همه جهات قاعده الواحد ، از قواعد فلسفى بوده و به اين معنا است كه اگر علتى از همه جهات واحد و بسيط باشد ، تنها يك معلول از آن صادر مىشود ؛ به بيان ديگر ، از موجود واحد ، غير از واحد ، صادر نمىشود ؛ ازاينرو ، فلاسفه براى توجيه اين قاعده در باب خلقت عالم با وجود تكثراتى كه در آن وجود دارد ، به راههايى متوسل شدهاند . نكته : اين قاعده ، بهطور مسامحى در اصول فقه مطرح و در مواردى مانند بحث صحيح و اعم و واجب تخييرى به آن استدلال شده است . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 3 ، ص 489 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 250 . خمينى ، روح الله ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 18 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 2 ، ص 376 . قاعده الواحد لا يصدر الا من الواحد ر . ك : قاعده الواحد قاعده اولويت الجمع من الطرح ر . ك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح » قاعده اولويت جمع ر . ك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح » قاعده اولويت دفع مفسده از جلب مصلحت ر . ك : قاعده دفع مفسده قاعده اوليه متعارضين حكم عقل نسبت به دو دليل متعارض قاعده اوليه متعارضين ، به معناى حكم عقل در رابطه با دو دليل متعارض با قطعنظر از ادله خاص و روايات است . به بيان ديگر ، اگر اخبار علاجيه كه دليل خاص براى حل تعارض است ، موجود نبود و دو يا چند روايت باهم تعارض مىكردند ، اين پرسش مطرح مىشد كه مقتضاى قاعده اولى تساقط است يا تخيير . در پاسخ گفته شده : مقتضاى قاعده اولى در باب تعارض ادله ، براساس پذيرش هريك از مبناى طريقيت و سببيت در حجيت امارات متفاوت است : أ ) معتقدان به مبناى طريقيت امارات ، درباره قاعده اوليه متعارضين ، دو ديدگاه دارند :