آيه تهلكه آيه 195 سوره بقره ، از آيات دلالت‌كننده بر وجوب شرعى احتياط آيه تهلكه وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ « 1 » آيه‌اى است كه به منظور اثبات احتياط شرعى به آن استناد شده است ؛ به اين بيان كه حكم به ترخيص و انجام فعل در چيزهايى كه احتمال حرمت آنها داده مىشود ( محتمل الحرمة ) - هرچند دليل معتبرى بر حرمت آنها اقامه نشده - از مصاديق « به هلاكت انداختن نفس » بوده و حرام است ، بنابراين چاره‌اى جز احتياط در مشتبهات نيست . به بيان ديگر ، اخبارىها مىگويند : مكلف گاهى توجه ندارد كه ممكن است استعمال دخانيات در عالم واقع حرام باشد ؛ در اين صورت ، اگر وى مرتكب چنين فعلى شود نهى آيه شريفه شامل او نمىشود ؛ ولى اگر مكلف ، به حكم واقعى استعمال دخانيات توجه داشته باشد و احتمال حرمت واقعى آن را بدهد و با اين حال مرتكب آن شود ، مصداقى از به هلاكت انداختن نفس محقق مىشود كه آيه شريفه ، از آن نهى كرده است . به استدلال اخبارىها جواب‌هايى داده شده است ، از جمله : 1 . اگر مكلف احتمال حرمت استعمال دخانيات بدهد و دليل معتبرى به او اجازه ارتكاب آن را ندهد ، در صورت ارتكاب ، از مصاديق به هلاكت انداختن نفس شمرده مىشود ، اما اگر دليل معتبرى بر حرمت عمل وجود نداشته باشد و مكلف براى انجام آن ، به ادله‌اى كه دلالت بر ترخيص از ناحيه شارع دارد ، مثل حديث رفع ، حديث سعه و . . . ، استناد بكند ، ديگر از مصاديق به هلاكت انداختن نفس شمرده نمىشود . 2 . نهى در آيه ، نهى ارشادى است . 3 . اين آيه در سياق آيات جهاد است و با ملاحظه قبل و بعد آن ، نتيجه‌اى عكس تصور ابتدايى به دست مىآيد ، زيرا مىفرمايد : خود را براى نبرد با دشمن آماده نموده و با او مبارزه كنيد سپس مىفرمايد : وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ؛ يعنى اگر در خانه نشستيد و براى جهاد آماده نشديد ، اين عمل شما به هلاكت انداختن نفس است . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية في توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 323 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 339 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 67 . فاضل لنكرانى ، محمد ، ايضاح الكفاية ، ج 4 ، ص 482 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 11 ، ص ( 307 - 302 ) . آيه حرمت كتمان ر . ك : آيه كتمان آيه سؤال آيه 7 سوره انبيا و 43 سوره نحل ، از آيات مورد استناد در بحث حجيت خبر واحد آيه سؤال ، از آياتى است كه اصوليون براى حجيت خبر واحد به آن تمسك كرده‌اند . در اين آيه ، خداوند مىفرمايد : فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ؛ « اگر نمىدانيد ، از اهل اطلاع بپرسيد » . « 1 * » استدلال به آيه شريفه چنين است : اين آيه به واسطه كلمه « فَسْئَلُوا » كه امر است ، سؤال از اهل ذكر را واجب كرده است ، و لازمه وجوب سؤال ، وجوب قبول و متعبد شدن به آن است ، زيرا در غير اين صورت ، وجوب سؤال لغو مىگردد . به اين استدلال اشكالاتى شده است ، از جمله اينكه : وجوب سؤال براى كسب علم است نه به معناى تعبد به آن . بسيارى از علما مانند « شيخ انصارى » در كتاب « رسائل » دلالت اين آيه را بر مطلب نپذيرفته‌اند . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية في الاصول الفقهية ، ص 276 . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ص 391 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية في توضيح الكفاية ، ج 4 ، ص 486 . صدر ، محمد باقر ، دروس في علم الاصول ، ج 1 ، ص 287 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 109 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 189 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 454 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 132 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز في اصول الفقه ، ص 281 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 345 - 344 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص ( 534 - 530 ) .

--> ( 1 ) . بقرة ( 2 ) ، آيه 195 . ( 1 * ) . أنبياء ( 21 ) ، آيه 7 .