مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
593
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
عناصر عادت اركان تشكيلدهنده عرف عناصر عادت ، به معناى اركان تشكيلدهنده آن است . عادت اگر فردى باشد عناصر آن عبارت است از : 1 . عمل ، كه شامل قول و رفتار است ؛ 2 . تكرار عمل بهطور مستمر ؛ 3 . تكرار عمل بهطور ناخودآگاه . ولى اگر عادت جمعى باشد عناصرى دارد كه در مستند « عناصر عرف » بيان شده است . نيز ر . ك : عناصر عرف . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 254 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص 828 . عناصر عرف اركان تشكيلدهنده عرف عناصر عرف ، همان اركان اصلى سازنده عرف است . درباره شمار عناصر سازنده عرف چند ديدگاه وجود دارد ، اما بيشتر اصولىها چهار عنصر را برشمردهاند كه عبارت است از : 1 . عمل معين ؛ 2 . تكرار عمل به وسيله گروه معين ؛ 3 . احراز تكرار عمل از سوى اكثر يا عموم مردم يك كشور يا منطقه معين ؛ 4 . ارادى بودن تكرار عمل در عرف و نشأت گرفته از تشخيص حسن و قبح يا درك سود و زيان ، نه فطرى و غريزى بودن آن . منصورى ، خليل رضا ، نظرية العرف و دورها فى عملية الاستنباط ، ص 54 . جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، دانشنامه حقوقى ، ج 2 ، ص 59 . جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، مقدمه عمومى علم حقوق ، ص 50 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 251 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 391 و 395 . عناصر قياس ر . ك : اركان قياس عناوين ر . ك : عنوان و معنون عناوين اشتقاقى ر . ك : عنوان اشتقاقى عناوين اعتبارى ر . ك : عنوان اعتبارى عناوين انتزاعى ر . ك : عنوان انتزاعى عناوين اولى ر . ك : عنوان اولى عناوين تعليلى ر . ك : عنوان تعليلى عناوين تقييدى ر . ك : عنوان تقييدى عناوين توليدى ر . ك : عنوان توليدى عناوين ثانوى ر . ك : عنوان ثانوى عناوين خارج محمول ر . ك : عنوان خارج محمول عناوين ذاتى ر . ك : عنوان ذاتى عناوين غير مستقل ر . ك : عنوان غير مستقل عناوين قصدى ر . ك : عنوان قصدى عناوين متأصله ر . ك : عنوان ذاتى عناوين محمول بالضميمه ر . ك : عنوان محمول بالضميمه عناوين مستقل ر . ك : عنوان مستقل [ عنوان ] عنوان اشتقاقى وصف محمول بر ذات به اعتبار اتصاف آن به مبدأ اشتقاق عنوان اشتقاقى ، وصفى است كه بر ذات ، به اعتبار اتصاف آن به مبدأ اشتقاق ، حمل مىگردد ، مانند : عنوان طويل ( بلندقامت ) ، عالم و عادل كه بر ذات حمل مىشود ، به اعتبار اتصاف ذات به مبدأ اشتقاق آنها ؛ يعنى طول ، علم و عدالت . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 342 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 76 . عنوان اعتبارى عنوان ناشى از اعتبار معتبر عنوان اعتبارى ، مقابل عنوان ذاتى بوده و به عناوين و اوصافى گفته مىشود كه وجود آنها به اعتبار معتبر ( شخص اعتباركننده ) بستگى دارد ؛ يعنى در عالم اعتبار ، وجود مستقل دارند ،