بروجردى ، حسين ، نهاية الاصول ، ص 86 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 83 . فخر رازى ، محمد بن عمر ، المحصول فى علم اصول الفقه ، ج 2 ، ص 30 . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 77 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 69 - 68 ) . علو سند ر . ك : قلت وسايط عليت علّت بودن چيزى براى مأمور به عليت ، در زمره احكام وضعى بوده و به معناى اعتبار علت بودن چيزى براى مأمور به است . علت ، وصف يا عنوانى است كه از ديد قانون‌گذار ، بودن يا نبودن حكم به وجود و عدم آن بستگى دارد ، هرچند علت واقعى احكام نزد شارع ، مصالح و مفاسد واقعى است . نكته : علت ، در فلسفه چيزى است كه از وجود آن وجود معلول و از عدم آن عدم معلول لازم مىآيد و مقتضى ، شرط و عدم مانع ، اجزاى تشكيل‌دهنده آن مىباشد . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 112 . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 3 ، ص 335 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 314 . عمل به عام ر . ك : تمسك به عام عمل به عام قبل از فحص ر . ك : تمسك به عام قبل از فحص عمل معصوم عليه السّلام ر . ك : سنت فعلى عمل منهى عنه ر . ك : منهى عنه عموم شمول و فراگيرى عام و عموم ، در كلام اصولىها به جاى يكديگر به كار رفته است ، اگرچه معمولا عموم ، ناظر به مفهوم و به معناى شمول و فراگيرى است و عام ، به لفظى ناظر است كه معناى آن داراى عموم و شمول بوده و به معناى شامل و فراگير است . نيز ر . ك : عام ؛ حقيقت عموم . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 174 . فاضل تونى ، عبد الله بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 114 . جعفرى لنگرودى ، محمد جعفر ، مقدمه عمومى علم حقوق ، ص 262 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 197 . محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 83 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 102 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 5 ، ص 153 . عمومات سنت احكام و قواعد عام برگرفته از احاديث به احكام و قواعد عامى كه در احاديث وجود دارد ، عمومات سنت گفته مىشود ، مانند : « كل ماء طاهر » . نكته : بسيارى از عموم‌هاى قرآن و سنت در كلمات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ائمه اطهار عليهم السّلام تخصيص خورده است و بر همين اساس ، قاعده « ما من عام الّا و قد خصّ » در ميان علما شهرت يافته است . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 5 ، ص 250 . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 145 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 480 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 350 . عمومات كتاب احكام و قواعد عام برگرفته از قرآن احكام و قواعد عامى كه در قرآن آمده است ، عمومات كتاب نام دارد ، مانند : إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . * « 1 » عموماتى كه در قرآن آمده است ، برخى تخصيص نخورده و بر عموميت خود باقى است ، مانند : أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ، * « 2 » برخى داراى مخصص متصل مىباشد ، مانند : أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ « 3 » و برخى ديگر داراى مخصص منفصل مىباشد ، مانند : هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ، « 4 » كه به وسيله آيه : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ « 5 » تخصيص خورده است . پاره‌اى از عموم‌هاى قرآنى به وسيله سنت ( احاديث ) تخصيص خورده است ، مانند : يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ « 6 » كه مفاد آن ارث بردن فرزند از والدين است ، ولى حديث « لا يرث القاتل شيئا » عموم آن را تخصيص زده و آن را شامل قاتل پدر نمىداند . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 163 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 350 .

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) ، آيه 29 . ( 2 ) . أنفال ( 8 ) ، آيه 75 . ( 3 ) . مائدة ( 5 ) ، آيه 1 . ( 4 ) . بقرة ( 2 ) ، آيه 29 . ( 5 ) . مائدة ( 5 ) ، آيه 1 . ( 6 ) . نساء ( 4 ) ، آيه 6 .