دوران بين وجوب تعبدى و حرمت توصلى ترديد در تعلّق امر تعبّدى به يك چيز يا نهى توصّلى از آن يكى از اقسام دوران بين محذورين در جايى است كه احتمال وجوب به چيزى تعلق گرفته كه اگر در واقع واجب باشد ، بايد با قصد قربت انجام شود و احتمال حرمت به چيزى تعلق گرفته كه اگر در واقع حرام باشد ترك آن قصد قربت لازم ندارد ، كه از آن به دوران بين وجوب تعبدى و حرمت توصلى ياد مىشود . در اين مورد بحث است كه آيا حكم تخيير جارى است يا نه ؛ بنا بر يك احتمال ، حكم تخيير جارى نيست ، زيرا جريان تخيير در مواردى از دوران بين محذورين است كه امكان موافقت قطعى و مخالفت قطعى هيچ‌يك وجود نداشته باشد ، تا عقل حكم به تخيير كند ، ولى در اينجا امكان مخالفت قطعى وجود دارد ، زيرا براى مثال ، اگر آن فعل را بدون قصد قربت مرتكب شود هم با احتمال حرمت مخالفت كرده و هم احتمال وجوب را مراعات نكرده است . اما بنا بر احتمال ديگر ، حكم تخيير جارى است ، زيرا امر بين فعل و ترك داير است و هيچ‌كدام رجحان ندارد ، و ترجيح بلا مرجّح هم قبيح است ، پس مكلف مخيّر بين فعل و ترك مىباشد . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 4 ، ص ( 115 - 114 ) . دوران بين وجوب و استحباب ترديد در تعلق وجوب يا استحباب به يك چيز دوران بين وجوب و استحباب ، از مصاديق شبهه وجوبى است ، مانند اينكه مكلف شك كند دعا هنگام ديدن هلال ماه واجب است يا مستحب . در اين فرض ، عالمان اصولى و اخبارى بر جريان اصل برائت اتفاق نموده‌اند . نيز ر . ك : شبهه وجوبى . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 440 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص 76 . دوران بين وجوب و تحريم ر . ك : دوران بين محذورين دوران بين وجوب و حرمت ر . ك : دوران بين محذورين دوران بين وجوب و حرمت در موضوع متعدد ر . ك : دوران بين محذورين در موضوع متعدد دوران بين وجوب و غير تحريم ر . ك : شبهه وجوبى . « ذ » ذرايع وسائل و اسباب رسيدن به حكم شرعى ذرايع جمع ذريعه و در لغت به معناى وسيله است . اين واژه از اصطلاحات رايج ميان علماى اهل سنت است و آنان در معناى اصطلاحى آن اختلاف كرده‌اند ؛ برخى همچون « شاطبى » گفته‌اند : « ذريعة » به معناى وسيله قرار دادن چيز داراى مصلحت است براى رسيدن به چيزى كه داراى مفسده است » . و يا اينكه گفته‌اند : ذريعة چيزى است كه براى رسيدن به شىء ممنوع و مفسده‌دار ، وسيله قرار مىگيرد . اما بعضى ديگر تعريف بالا را صحيح ندانسته و گفته‌اند : ذريعة به هر وسيله‌اى گفته مىشود چه به مفسده منتهى گردد و چه به مصلحت به همين دليل ، تعريف قبلى را فقط ناظر به « ذرائع محرمة » دانسته‌اند . سپس درصدد ارائه تعريف بهتر برآمده و گفته‌اند : « الذريعة ما كان وسيلة و طريقا الى الشىء ؛ ذريعه به معناى چيزى است كه وسيله براى رسيدن به چيزى ديگر گردد » . اين تعريف شامل « سد ذرايع » و « فتح ذرايع » مىگردد . آن‌گاه در پاسخ اين اشكال كه « الشىء » عموميت داشته و هر وسيله‌اى را شامل مىگردد ، چه انسان را به حكم شرعى برساند و چه نرساند ، گفته‌اند : به قرينه اينكه از ذريعة در بحث احكام شرعى سخن به ميان آمده است ، از كلمه « شىء » امور شرعى به ذهن تبادر مىكند . برخى ديگر مىگويند : ذريعه يعنى هر وسيله‌اى كه باعث رسيدن به احكام پنج‌گانه ( واجب ، حرام ، مستحب ، مكروه و مباح ) گردد . نيز ر . ك : سد ذرايع ؛ فتح ذرايع . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص 873 و 876 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 369 و 373 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 213 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 541 . ابو زهره ، محمد ، اصول الفقه ، ص 268 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 408 . ذكوريت راوى مرد بودن راوى حديث ؛ از مرجحات غير منصوص در باب تعارض اخبار ذكوريت راوى ، به اين معنا است كه نقل‌كننده روايت از معصوم عليه السّلام ، مرد باشد . در كتاب « مفاتيح الاصول » آمده است : « و منها : كون راوى احدهما ذكرا او حرّا فيرجح خبرهما على خبر