مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
286
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
اماميه برآن است كه مندرجات قرآنى كه بر قلب مبارك نبى مكرم اسلام نازل شده ، همين است كه بين دو جلد قرار دارد و بيش از اين نيست و اگر كسى خلاف اين عقيده را به اماميه نسبت دهد ، دروغگو است . مرحوم « سيد مرتضى » ، « شيخ طوسى » ، « طبرسى » و « كاشف الغطا » نيز سخنانى مشابه سخن « شيخ صدوق رحمه اللّه دارند ، اگرچه در صحيح » بخارى و « مسلم » از عمر و عايشه نقل شده كه دو آيه در قرآن بوده كه در قرآن فعلى موجود نيست ؛ يكى درباره رجم پيرمرد و پيرزن زناكار و ديگرى درباره تعداد شير دادن لازم براى محرم شدن ، ولى كسى به اين سخن اعتقاد ندارد . اولينبار بحث تحريف در قرآن در صحيح بخارى و مسلم مطرح شده است . مرحوم كلينى نيز روايتى درباره تحريف نقل كرده ، ولى ظاهرا خود وى به آن اعتقادى ندارد . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 403 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 65 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص ( 288 - 283 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص ( 167 - 155 ) . خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 96 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص 243 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 35 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 343 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 3 ، ص 194 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 328 . موسوى بجنوردى ، محمد ، مقالات اصولى ، ص 13 . تحريف لفظى كم يا زياد شدن لفظ يا سورهاى از قرآن تحريف لفظى ، كه مقابل تحريف معنوى مىباشد ، آن است كه لفظى حرف ، كلمه ، كلام ، آيه يا سورهاى از قرآن كم شود يا برآن افزوده شده و يا جاى آن تغيير داده شود . از هريك از تحريفهاى سهگانه بالا در جاى خود بهطور مستقل بحث شده است . آنچه در اينجا بهطور اجمال اشاره به آن لازم است اين است كه « تحريف لفظى به زيادت » بهطور قطع در قرآن واقع نشده است ، چون با كرامت ، اعجاز و تحدى قرآن منافات دارد . نيز ر . ك : تحريف به تغيير ؛ تحريف به زيادت ؛ تحريف به نقصان . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص ( 344 - 343 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص ( 158 - 156 ) . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 403 . تحريف معنوى تغيير معنايى و مفهومى آيات قرآن تحريف معنوى ، كه مقابل تحريف لفظى مىباشد ، به معناى تغيير معنايى و مفهومى آيات قرآن است ، مانند : تغيير معناى كلمهاى از كلمات قرآن ، همچون كلمه « ولىّ » در آيه شريفه : إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا . . . ؛ « 1 » كه در اصل به معناى مولا ، حاكم و سرپرست آمده است ، اما برخى به خاطر رسيدن به مقاصد خود معناى آن را تغيير داده و گفتهاند : « ولى » در اينجا به معناى دوست و صديق است . مورد ديگر از تحريف معنوى ، حمل و تطبيق آيهاى از قرآن كريم بر غير مورد آن ، و در واقع دست بردن در شأن نزول آيه است ، مانند تحريفى كه « سمرة بن جندب » در آياتى از قرآن انجام داد ؛ او صد هزار درهم از « معاوية بن ابى سفيان » گرفت تا بگويد : آيه وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ؛ « 2 » در مورد « ابن ملجم » قاتل امام على عليه السّلام ، و آيه وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ ؛ « 3 » درباره امام على عليه السّلام نازل شده است . خداوند اينگونه تحريفها را به يهود نسبت داده و مىفرمايد : مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ . « 4 » چون يهود ، با اهل ثروت و قدرت دوست بودند ، حلال خدا را حرام و حرام خدا را حلال كرده و كلام خداوند را تأويل مىنمودند . نكته : اين نوع تحريفها به كرامت و عظمت و اعجاز قرآن كريم خدشهاى وارد نمىسازد ، زيرا الفاظ و معانى قرآن در سينه مؤمنانى كه شب و روز آن را قرائت مىكنند محفوظ است . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 155 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص ( 344 - 343 ) . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 403 . تحريم ر . ك : حرمت تحسين و تقبيح ر . ك : حسن و قبح تحسين و تقبيح شارع ر . ك : حسن و قبح شرعى تحسين و تقبيح عقلى ر . ك : حسن و قبح عقلى
--> ( 1 ) . مائدة ( 5 ) ، آيه 55 . ( 2 ) . بقرة ( 2 ) ، آيه 207 . ( 3 ) . حج ( 22 ) ، آيه 11 . ( 4 ) . نساء ( 4 ) ، آيه 46 .