2 . مرفوعه « زرارة » كه « ابن ابى جمهور احسايى » آن را در كتاب « غوالى اللئالى » بيان كرده است : « سألت أبا جعفر عليه السّلام فقلت له : جعلت فداك يأتى عنكم الخبران و الحديثان المعارضان فبأيّهما آخذ ؟ فقال : يا زرارة ! خذ بما اشتهر بين اصحابك و دع الشاذ النادر . . . ؛ به امام باقر عليه السّلام عرض كردم : فدايت شوم ! از جانب شما دو خبر متعارض به ما مىرسد ، به كدام يك عمل كنيم ؟ حضرت فرمود : اى زراره ! به آن روايتى عمل كن كه بين اصحابت مشهور مىباشد و روايت شاذ و نادر را كنار بگذار » . « 2 » 3 . « و روى عنهم عليه السّلام أنهم قالوا : اذا اختلفت احاديثنا عليكم فخذوا بما اجتمعت عليه شيعتنا فانه لا ريب فيه ؛ از ائمه معصومين عليهم السّلام روايت شده كه فرمودند : هنگامى كه احاديثى از جانب ما به شما مىرسد كه باهم اختلاف دارند ، به آن روايتى كه شيعيان ما برآن اجماع نموده‌اند ( و بين آنان مشهور است ) عمل كنيد ، زيرا شكى در چنين روايتى وجود ندارد » . « 3 » در اينكه آيا شهرت روايى مربوط به ترجيح يكى از دو حجت بر ديگرى ، و يا مربوط به تمييز حجت از لا حجت است ، بين اصوليون اختلاف‌نظر وجود دارد . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 361 و 369 و 368 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 585 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 438 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 228 - 226 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 185 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 412 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 501 . اخبار ترجيح به صفات راوى روايات دلالت‌كننده بر ترجيح حديث به سبب صفات نيكوى راوى اخبار ترجيح به صفات راوى ، اخبارى است كه ملاك رجحان يكى از دو روايت متعارض غير متعادل را بر ديگرى ، وجود صفاتى خاص ، نظير اعدليت ، اصدقيت ، اورعيت و . . . در راوى مىداند . در اين مورد ، دو روايت وجود دارد : 1 . مرفوعه « زراره » كه ابن ابى جمهور احسايى آن را در كتاب « غوالى اللئالى » نقل كرده است : « قال سألت أبا جعفر عليه السّلام فقلت له : جعلت فداك يأتى عنكم الخبران و الحديثان المعارضان فبأيّهما آخذ ؟ فقال : يا زرارة ! خذ بما اشتهر بين اصحابك و دع الشاذ النادر . فقلت : يا سيدى ! انهما معا مشهوران مأثوران عنكم ، فقال : خذ بما يقول اعدلهما عندك و اوثقهما في نفسك » . « 1 » 2 . « مقبولة عمر بن حنظلة » ، راوى اين روايت صفوان بن يحيى است كه از اصحاب اجماع مىباشد . خلاصه حديث چنين است : دو نفر از شيعيان كه در موضوعى باهم اختلاف داشتند به منظور رفع مخاصمه ، به حاكم طاغوت مراجعه كردند ، امام صادق عليه السّلام در اين مورد فرمود : مراجعه شما به حاكم طاغوت ، خلاف فرمان الهى است . در ادامه ، راوى مىگويد : عرض كردم اين دو متخاصم به كجا مراجعه كنند ؟ امام فرمود : از ميان شيعيان ، دو نفر آگاه به دين و عارف به حلال و حرام به عنوان داور انتخاب نموده و به آنان مراجعه نمايند و هرچه اين دو حكم نمودند ، قبول كرده و به آن تن دهند ؛ راوى دوباره سؤال مىكند : هرگاه آن دو نفر در مقام قضاوت و داورى باهم اختلاف كردند و منشأ اختلاف آنها همان روايات منقول از شما بود ، چه كنيم ؟ حضرت فرمود : « الحكم ما حكم به اعدلهما و افقههما و اصدقهما في الحديث و اورعهما و لا يلتفت الى ما يحكم به الآخر ؛ به حكم آن‌كس كه عادل‌تر و فقيه‌تر و راست‌گوتر و باورع‌تر است عمل نموده و به حكم ديگرى توجه نكنيد » . « 2 * » صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص ( 369 - 368 ) . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 438 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 226 - 224 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 411 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 498 . اخبار ترجيح به مخالفت عامه روايات دلالت‌كننده بر ترجيح حديث به سبب مخالفت آن با رأى اهل سنّت منظور از اخبار ترجيح به مخالفت عامه ، اخبارى است كه ملاك رجحان يكى از دو خبر متعارض غير متعادل را بر ديگرى ، مخالفت آن با نظر علماى اهل سنت مىداند ؛ يعنى اگر دو حديث با يك ديگر تعارض كردند و يكى از آن دو حكمى مخالف نظر علماى عامه داشته باشد ، حديثى رجحان دارد كه مخالف عامه باشد ؛ براى مثال ، اهل سنت ، قرائت سور عزائم سوره‌هاى داراى سجده واجب را در نماز جايز مىدانند ، حال اگر در روايات شيعه ، دو روايت متعارض وجود داشته باشد كه يكى حكم به جواز قرائت سور عزائم در نماز و ديگرى حكم به عدم جواز آن نمايد ، اخبار ترجيح به مخالفت عامه ، حديث دوم را به دليل مخالفت آن با ديدگاه اهل سنت مرجح مىداند . رواياتى كه در مورد ترجيح به مخالفت عامه وارد شده

--> ( 2 ) . احسايى ، محمد بن على ، عوالى اللئالى العزيزية فى الاحاديث الدينية ، ج 4 ، ص 133 . ( 3 ) . حر عاملى ، محمد بن حسن ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 88 . ( 1 ) . احسايى ، محمد بن على ، عوالى اللئالى العزيزية فى الاحاديث الدينية ، ج 4 ، ص 133 . ( 2 * ) . كلينى ، محمد بن يعقوب ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 67 .