جلال جلالى زاده

44

مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )

قول راجحى كه متصف به أظهريت است عمل مىشود . پس مىتوان گفت كه « أظهر » قول يا وجه يا طريقى است كه رجحان آن آشكار شده و ظهور آن بر قول يا وجه يا طريق ديگر بيشتر است و در مقابل آن ظاهر است كه به سبب قوت مدرك در ظهور با آن مشترك است ولى ظهور أظهر در برترى قوىتر است . امام نووى آن را براى بيان اختلاف و ترجيح در بين دو قول يا أقوال امام به كار مىبرد مانند مانع نبودن قرض از دادن زكات : « و لا يمنع الدين وجوبها فى أظهر الأقوال » . بيضاوى آن را براى بيان اختلاف و ترجيح در بين دو وجه يا وجوه اصحاب شافعى به كار مىبرد به عنوان مثال در بحث زكات حيوانات چرنده گفته شده است : « فلو أعلفت مدة و لو أهملت بان ضرر إنقطع الحول على أظهر الوجوه لأنه مؤنة » . ظاهر : امام نووى اين اصطلاح را در منهاج ذكر نكرده ولى ديگر علماى شافعيه در تعريف ظاهر گفته‌اند : ظاهر رأيى است كه از حيث قوت و رجحان ، ظهور دارد و مقابل آن قول يا وجه غريب است و مرتبه رجحان آن از أظهر كمتر است . در نزد بيضاوى ظاهر براى ترجيح بين دو وجه يا چند وجه در نزد علماى شافعيه است . در محرر گفته است : « و إن مات فى أثناء القتال فالظاهر سقوط حقه » . أشهر : امام نووى در منهاج به اين اصطلاح اشاره نكرده و ديگر علماى شافعيه در تعريف آن گفته‌اند : قول يا وجهى است كه شهرتش از ديگرى بيشتر است و اين هم به سبب شهرت ناقل يا جايگاه او در نزد كسى كه از او نقل شده يا اجماع همه علما كه از او نقل شده است و مقابل آن مشهور است .