جلال جلالى زاده
39
مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )
ثقه : در نزد امام شافعى ، إسماعيل ابن عليّه است . بعض الناس : در نزد امام شافعى مراد إمام أبو حنيفه است . بعض أصحابنا : مراد إمام مالك است . الاختيار : حكمى كه مجتهد از ادله اصولى استنباط مىكند و از صاحب مذهب نقل نشده است و جزء مذهب نيست و به آن فتوا داده نمىشود . و قد يجاب و الا أن يجاب و لك أن تجيب : پس از اينكه پرسشى از زبان ديگران طرح شد با يكى از اين اصطلاحات پاسخ داده مىشود . و أقول ، قلنا ، قلت ، و لقائل ، فان قلت ، و ان قلت ، و قيل : فقها عادت داشتند كه پرسشهايى را از زبان ديگران طرح و به پاسخگويى بپردازند و اين بيشتر براى بحثوجدل درباره رأى و مسدود كردن باب اعتراض از سوى ديگران و رد شبههها بود و فقه فرضى ناميده مىشود . اگر سؤال از اهميتى برخوردار باشد مىگويند و لقائل و در پاسخ مىگويند : أقول ، اما اگر ضعيف باشد مىگويند : فان قلت يا إن قلت و پاسخ آن : قلنا يا قلت مىباشد . فى صحته كذا يا فى حرمته كذا : اين الفاظ دلالت دارند بر اينكه فقها براى حكمى كه دادهاند و يا در اجتهاد خود روايتى از گذشتگان نيافتهاند . نقله فلان عن فلان و گاه فلان عن فلان : نقل و حكايت داراى يك معنا هستند ولى در نقل كه با سكوت همراه است دلالت بر پذيرفتن آن دارد اما در حكايت با تعليق و اعتراض همراه است .