جلال جلالى زاده

18

مبادى و اصطلاحات علم فقه ( فارسى )

اصطلاحات فقهى داده شد . سپس نياز به جمع‌آورى اين اصطلاحات و الفاظ به شيوه خاصى يا به سبب غريب بودن اين واژه‌ها و يا نياز جامعه علمى به آنها در كتابهايى كه معجمهاى فقهى ناميده مىشد احساس مىشد . سپس هدف ديگرى كه استقلال اصطلاحات فقهى و آسان نمودن آن براى پژوهشگران بود بر آن افزوده شد كه در اين كتابها معانى اصطلاحات جدا از معانى لغوى شرح و توضيح داده شد و نيازى به مراجعه پژوهشگران به خواندن كتابهاى فقهى حجيم و قطور براى آشنايى با اصطلاحات نبود و گام ديگرى كه در راه رشدونمو فرهنگ اصطلاحات برداشته شد تلاش براى كاستن اختلاف در بين فقهايى بود كه ناشى از اختلاف در فهم الفاظ و كلمات و آشفتگى در تفسير اصطلاحات مربوط به مسائل فقهى و قضاياى آن بود ، چون يكى از اسباب اختلاف فقها تفاوت آنان در فهم لغت و متون قرآن و سنت به تبعيت از تفاوت فهم آنان در آگاهى به زبان عربى بود ( الفقه الاسلامى مرونته و تطوره ص 65 ) براى آشنايى بيشتر با تاريخ اصطلاح‌شناسى يا ترمينولوژى فقه به چند تن از معجم‌نويسان با آثارشان اشاره مىكنيم : 1 - أزهرى ( 282 ه . - 371 ه . ) ابو منصور ، محمد بن احمد بن الأزهر بن طلحه بن نوح بن أزهر أزهرى هروى لغوى شافعى ، نويسنده كتاب « الزاهر فى غريب ألفاظ الشافعى » است كه قفطى در « أنباء الرواة ج 4 ، ص 81 » از آن كتاب به عنوان ( ألألفاظ الفقهيه ) نام برده است . ابن خلكان در كتاب « وفيات الأعيان ج 4 ، ص 335 » درباره آن گفته است : تأليفى است درباره واژه‌هاى نامأنوسى كه فقيهان آنها را به كار مىبرند و مرجع مهمى براى فقها در توضيح لغاتى است كه براى آنان مشكل است . نووى بيشتر از ديگران از اين كتاب نقل‌قول كرده است و اولين فرهنگ