زنگى بشستن نگردد سپيد ) . امّا انتقال براى موضوع از حيث اينكه موضوع عامّ باشد ، جايز است . زيرا موضوع عامّ اسود و ابيض ، جسم است . پس وقتى جسم را بطور عامّ موضوع قرار دهيم ، انتقال امكان دارد . نكتهء ديگر آنكه چنان كه از تعريف برمىآيد تضادّ همواره بين دو چيز است . يعنى اگر چيزى داراى ضدّ باشد ، تنها يك ضدّ مىتواند داشته باشد ، نه بيشتر . امّا ممكن است ميان دو ضدّ يك امر متوسّط يا حتّى متوسطاتى وجود داشته باشد . مانند فاتر ( يعنى آنچه نه سرد باشد و نه گرم ) و أدكن ( يعنى خاكسترى رنگ ) . كه فاتر متوسّط بين سرد و گرم است . و خاكسترى متوسّط بين سفيد و سياه . گاهى موضوع از هردو ضدّ خالى است ، بسبب اينكه متّصف به امرى است كه متوسّط بين ضدّين است . ( مانند جسم خاكسترى رنگ . و مانند آب كه نه تلخ است و نه شيرين ، بلكه بىمزه است كه متوسط بين تلخى و شيرينى است ) يا بسبب آنكه هم دو ضدّ و هم متوسطات از موضوع بيگانه‌اند و موضوع به هيچ يك از آنها متّصف نمىشود . مانند جسم كاملا شفّاف ( مثلا هوا ) كه نه سفيد است ، نه سياه ، نه خاكسترى . و گاه اساسا موضوع وجود ندارد كه طبعا از هردو خالى است . مانند خالى بودن كيميا از سفيدى و سياهى . ( امّا در ملكه و عدم ، موضوعى كه از هردو خالى باشد ، يا بسبب غريب بودن موضوع از آن‌دو است ، يا بسبب اينكه موضوع اساسا وجود ندارد كه در اين‌صورت سالبهء به انتفاى موضوع است . اما اينكه متوسطى در آن وجود داشته باشد امكان ندارد . زيرا بين ملكه و عدم متوسطى وجود ندارد . امّا در تضايف انتقال موضوع از يكى به ديگرى معقول نيست . 4 - عدم و ملكه - ملكه ( بمعنى واجد بودن و دارا بودن و داشتن ) يا قنيه « 1 » بنا بر مشهور موجودى بود در موضوعى كه اتّصاف بدان از شأن خود آن موضوع باشد يعنى خود موضوع شايستگى آن را داشته باشد . مانند وجود بينائى و موى سر و دندان در انسان . و عدم ( يعنى فاقد بودن و نداشتن ) عبارت از عدم ملكه است در همان وقتى كه قاعدة بايد وجود داشته باشد . يعنى انتظار وجود داشتنش مىرود . و شرط ملكه و عدم آن است كه موضوع از ملكه مىتواند به عدم منتقل شود ، اما انتقال از عدم به ملكه ميسّر نيست . مانند بينائى كه كور شود يا كسى كه سرش طاس شود ، يا

--> ( 1 ) . قنيه بضمّ قاف و كسر آن بمعنى دارائى است و إقتناء از همين ريشه است .