سالبه ) . قول لفظى كه از چند لفظ مفرد تشكيل يافته باشد . مانند « مرد دانا » ، و « دانا توانا است » . قول اعمّ از اين است كه داراى تأليف تقييدى باشد ( مانند مضاف و مضاف اليه ، و صفت و موصوف ) يا تأليف خبرى يا تأليف انشائى . ( - لفظ مؤلّف ، لفظ مركّب ) . « لفظ مؤلف را قول خوانند . و آن را اصناف بسيار بود ، مانند مؤلّف به تأليف تقييدى و مؤلّف به تأليف خبرى . و همچنين استفهام و تعجب و ندا و قسم و تمنى و امر و نهى و دعا و غير آن از اقوال كه در محاورات به كار دارند . و دو صنف از آن در علوم مستعمل باشد : يكى را قول شارح خوانند و در قسم تصورات افتد ، و ديگر را قول جازم كه در قسم تصديقات افتد » ( اساس ، ص 16 ) . « و لفظ مؤلّف آن بود كه جزوى از او بر جزوى از معنى او دلالت كند ، مانند هذا الانسان كه دال است بر اين مردم . چه لفظ هذا دال بر اين باشد كه اسم اشارت است . و انسان بر مردم . و اين را قول نيز خوانند » ( اساس ، ص 14 ) . قول باطن سخن درونى بدون اينكه با الفاظ مسموع بيان شود . ( - قول داخل ) ( - / قول ظاهر ، قول خارج ) . قول جازم ( - قضيه ، ص 185 ) . « قول جازم مشتمل بود بر اخبار امرى به اثبات يا به نفى . و خاصيت خبر آن است كه قابل تصديق و تكذيب باشد » ( اساس ، ص 64 ) . قول خارج قولى كه با الفاظ مسموع بيان شود ( - قول ظاهر ) ( - / قول داخل ، قول باطن ) . قول شارح ( - تعريف ، معرف ، ص 251 ) . « و قولى كه موصل باشد به تصور مجهول آن را قول شارح خوانند » ( درّة ، ص 81 ) . « و از جملهء اين تأليف‌ها آنچه به علوم خاصتر است دو صنف است : تقييدى كه اقوال شارحه از آن صنف باشد ، و خبرى كه اقوال جازمه از آن صنف باشد . و اقوال شارحه خاص است به طرق اكتساب تصورات ، و اقوال جازمه به طرق اكتساب تصديقات » ( اساس ، ص 64 ) .