زيراست . « انَّما الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكين وَ الْعامِلينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِىالرِّقابِ وَالْغارِمينَ وَ فى سَبيل‌ِاللَّهِ وَ ابْن‌ِالسَّبيلِ فَريضَةً مِن‌َاللَّهِ وَ اللَّهُ عَليمٌ حَكيم » « 1 » زكات براى فقيران و تنگدستان و عاملان زكات ، تأليف قلوب ، براى آزادى بندگان و وامداران و فى سبيل اللّه در راه مانده ، از سوى خداوند مقرر شده است و خدا دانا و حكيم است . فى سبيل الله آرم مشخّصهء جهاد اسلامى است قرآن كريم مىفرمايد : « الَّذينَ آمَنُوا يُقاتِلُونَ فى سَبيل‌ِاللَّهِ وَالَّذينَ كَفَرُوا يُقاتِلُونَ فى سَبيلِ الطَّاغُوتِ » « 2 » كسانى كه ايمان آوردند در راه خدا پيكار مىكنند ، و آنها كه كافرند ، در راه طاغوت [ / بت و افراد طغيانگر ] مىجنگند . فَيىء فيئى مصدراز مادّه فاءَ ، يَفىٌ از باب فَعَلَ يَفْعِلُ ، درلغت به معناى رجوع و بازگشت‌مىباشد و در آيهء نه سورهء حجرات ( 49 ) « . . . حَتَّى تَفىءَ الى امْرِاللَّهِ . . . » به همين معنى است . يعنى به امرخدا بازگردد و گردن نهد . نيز به معناى غنيمت و خراج استعمال شده است . « 3 » در اصطلاح فقها مالى از كافران است كه بدون كارزار و جنگ و خونريزى عايد مسلمانان شده است ، مثل جزيه ، و خراج و مانند آنها . « 4 » علامه در تذكرةالفقها چنين گفته است : طبق آيه هفت سوره حشر ( 58 ) « وَ ما افاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ . . . » آنچه خدا به عنوان فيىء به رسولش داد فيىُ از مختصات رسول خدا ( ص ) و كسى است كه بعد از او از ائمهء ( ع ) مىباشد و براى ديگران حقّى نيست . « 5 » و بايد با

--> ( 1 ) - توبه ( 91 ) ، آيهء 59 . ( 2 ) - نساء ( 4 ) ، آيهء 76 . ( 3 ) - مصابح المنير . ( 4 ) - المبسوط ، ج 2 ، ص 64 ؛ تذكرةالفقها ، ج 1 ، ص 419 ؛ رياض‌المسائل ، ج 1 ، ص 508 ؛ المقدمات ، ابن‌مرشد ، ج 1 ، ص 269 و « حنبلية الاقناع » ، ج 2 ، ص 34 . ( 5 ) - تذكرة الفقهاء ، ج 1 ، ص 419 .