منوچهر اميرى

مقدمهء كتاب 31

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه‍ ) ( فارسى )

مانند ديگر اصطلاحات و مانند اعلام جانب اختصار را رعايت كنند . فرهنگ فارسى شادروان استاد عزيزم دكتر محمد معين نيز از مآخذ بسيار سودمند و غالبا مشتمل بر تحقيقات گياه‌شناسان معاصر ايران است . من به آثار اين دسته از دانشمندان نيز مستقيما در تمام موارد مراجعه كرده‌ام و در اينجا بخصوص بايد از فرهنگ گياهى مرحوم حسينعلى بهرامى نام برم كه مشتمل بر حرف A تا H است و اين كتاب سودمند به علت مرگ نابهنگام مؤلّف ناقص مانده است . بازپسين اما نه كمترين مأخذى كه بايد از آن ياد كنم حواشى شادروان استاد احمد بهمنيار است بر الابنيه‌اى كه تصحيح كرده است و پيش از اين به - آن اشاره نموده‌ام . استاد اين حواشى را بيشتر با مراجعه به تحفهء حكيم مؤمن و مخزن الادويه و در نهايت اختصار و ايجاز نوشته است و چون به بسيارى از منابعى كه در اين بيست سال اخير چاپ شده دسترس نداشته است گاه دچار اشتباهاتى شده است كه ناچار به آنها اشاره كرده‌ام . از اين كه بگذريم حواشى استاد در عين اختصار چنان مفيد و پرمغز و محققانه است كه گاه از آوردن عين آنها نتوانسته‌ام خوددارى كنم . چنان كه آقاى محبوبى اردكانى در مقدمه الابنيه چاپ بهمنيار نوشته‌اند گويا مرحوم استاد علاوه بر حواشى تعليقاتى نيز براى چاپ آماده كرده بوده است ، « اما متأسفانه نسخهء ماشين شدهء اصل كه متضمن تعليقاتى نيز بوده است اكنون در دست نيست و . . . اين چاپ چون از روى نسخهء ثانى ماشين شده است تعليقات را فاقد است . بنده اميدوارم كه روزى تعليقات استاد بهمنيار كه افتخار شاگردى او را نيز داشته - ام يافته شود و زحمات آن دانشمند گرانمايه به هدر نرود . » بخش دوم اين كتاب چنان كه اشاره شد مشتمل است بر « واژه‌هاى دشوار » و مرادم از واژه‌هاى دشوار هر لغتى است كه يا دور از اصطلاح و تداول امروز است يا محتاج بحث و نقد يا رفع ابهام در تلفظ و در معنى . در اين بخش بر - خلاف بخش نخستين چون ضبط لغات با الفباى لاتين ضرورت نداشت تلفظ آنها را بشيوهء قديم با آوردن كلمات هموزن يا قيد نوع حركت نشان داده‌ام . در اين بخش مانند بخش نخست هرجا لازم بوده است براى توضيح معنى هر لغت يا به اصطلاح شواهد كافى از مآخذ معتبر آورده‌ام . نكته يادكردنى آنكه در تعريف بيماريها تنها به كتابهاى طبى قديم نظر داشته‌ام و فى المثل امراضى از