منوچهر اميرى

مقدمهء كتاب 19

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه‍ ) ( فارسى )

محبوبى اردكانى مىنويسد : « اما اينكه از جملهء دعائيه « حرسه اللّه » حدس زده شده است كه كاتب نسخه موجوده ( اسدى طوسى شاعر ) با مؤلف هم عصر بوده است مطلب مسلم و قطعى نيست زيرا چنان كه خود مرحوم قزوينى هم متذكر شده‌اند ممكن است اسدى نسخهء خود را از روى نسخه - اى نوشته باشد كه آن نسخه اين عبارت را داشته بوده است و اسدى عينا به رعايت امانت آن را نقل كرده است وانگهى ممكن است جملهء دعائيه از خود مؤلف باشد زيرا غالبا مردم حفظ الهى را خواستار مىشوند و مانعى ندارد كه كسى براى خودش چنين دعائى بكند هر چند هم كه احتمالى بعيد به نظر آيد « 1 » » قبل از آقاى محبوبى اردكانى شادروان استاد ملك الشعراء بهار دربارهء امكان اينكه هروى عين جملهء حرسه اللّه را عينا از نسخهء ديگرى نقل كرده باشد چنين نوشته است : . . . غالبا ديده شده است كه كاتبان كتب ، عين عبارت كاتبان پيشين را در كتابها با توجه بمعنى و مفهوم آن يا بدون توجه ، نقل كرده‌اند ، و حتى كتابى ديده‌ام كه عين خط و امضاى مؤلف را كه در پايان تأليف خود رقم كرده بود نقل كرده و در آخر نوشته است كه « به خط مؤلف نوشته شد » و حال آنكه دلايلى داريم كه آن كتاب خط مؤلف نيست . پس ناچاريم به سبك تحرير كتاب متوسل گرديم . اگرچه از اين راه هم نمىتوان على التحقيق كامياب شد چه بنا بر آنچه بعد خواهيم گفت سبك نثر سامانى تا نيمهء دوم قرن پنجم و گاهى تا قرن ششم تقليد مىشده است لكن ما كه قصد نشان دادن سبك قديم را داريم در اين كتاب ( بويژه كه برخى هم آن را از تأليفات قرن چهارم دانسته‌اند ) به نظر قديم نگاه خواهيم كرد . زيرا سبك او با سبك قرن چهارم بىتفاوت است و جميع خاصيت‌هاى

--> ( 1 ) - الابنيه ، چاپ بهمنيار ، مقدمه ، ص 9 - 10