محسن جابرى عربلو
86
فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )
را تحريم نيز گويند . و خود فعل حرام يا محظور ناميده مىشود . و برخى آن را چنين تعريف كردهاند : حرام چيزى است كه فعل آن شرعا سبب ذم و نكوهش باشد « 1 » . و به عبارت ديگر حرمت يا تحريم عبارت است از طلب ترك با منع از فعل « 2 » . و در مجمع البحرين مىنويسد : حرام ضد حلال و تحريم ضد تحليل است « 3 » . حضانت ( به فتح حاء ) حفظ و تربيت طفل و پرستارى او ، حضانت شرعا نوعى ولايت بر طفل و مجنون مىباشد از جهت تربيت و آنچه متعلق به مصلحت وى است از محافظت و در گهواره گذاردن و برداشتن از گهواره و سرمه كشيدن و روغن ماليدن و پاكيزه نمودن و شستن جامههاى او و غير اينها آنچه مربوط به مصلحت وى باشد « 4 » . گفته مىشود كه مادر نسبت به حضانت طفل در مدت شيرخوارگى أولى و أحق است خواه پسر باشد ، خواه دختر . و چنان كه در رياض مىنويسد اين حكم فى الجمله بين اماميه مورد اجماع است « 5 » . و در كتاب الميزان الكبرى مىنويسد : حق حضانت براى مادر مادام كه شوهر نكند به اتفاق أئمه ( اربعه ) ثابت و مسلم است « 6 » . حفظ كتب ضلال در مكاسب مىنويسد : ضلال چيزى است كه فى نفسه باطل باشد . و يا منظور مقابل هدايت است . در صورت اول غرض كتبى است كه مشتمل بر مطالب باطل باشد . و در صورت دوم مراد باحتمال قوى كتبى است كه موجب گمراهى و
--> ( 1 ) . كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 368 . ( 2 ) . مرجع سابق الذكر ج 1 ، ص 376 . ( 3 ) . مجمع البحرين ، ص 532 . ( 4 ) . شرح لمعه ج 2 ، ص 113 ، تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب نكاح ، مغنى المحتاج ج 3 ، ص 452 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 454 . ( 5 ) . رياض المسائل ج 2 ، كتاب نكاح شرايع الاسلام ج 2 ، ص 346 . ( 6 ) . الميزان الكبرى ( شعرانى ) ج 2 ، ص 140 .