و غرض آنان بيع واقعى و حقيقى نيست . نظر فقهاء بطورى كه از كتاب تذكرة الفقهاء استفاده مىشود بيع تلجئه به اتفاق اماميه باطل و بىاثر است . و از ميان فقهاى مذاهب اربعه حنابله قائل به بطلان شده و شافعى و ابو حنيفه به صحت آن حكم كرده‌اند « 1 » . تلقى الركبان تلقى چنان كه در لسان العرب مىنويسد به‌معناى استقبال و پيش باز شدن است و ركبان جمع راكب است يعنى سواران . و در برخى از كتب فقه مانند الهدايه و الاختيار لتعليل المختار ( فقه حنفى ) به جاى اين تعبير « تلقى الجلب » مذكور است . و در لسان العرب مىنويسد : جلب و أجلاب به كسانى اطلاق مىشود كه شتر و گوسفند را از شهرى به شهرى كشانند براى فروختن و نيز جلب يعنى آنچه از شهرى به شهرى برند از اسب و شتر و متاع ( براى فروختن ) ج : أجلاب « 2 » . در اصطلاح : عبارت از اين است كه خريداران متاع بروند بيرون شهر به استقبال كاروانيان كه متاع خود را به شهر حمل مىكنند و در وسط راه از آنان بخرند به منظور مغبون ساختن آنها . تلقى ركبان حرام است و برخى آن را مكروه دانسته‌اند و در ميان فقهاء اختلاف است . دليل اين حكم حديث نبوى است بدين تعبير : « لا تلقوا الركبان « 3 » » . و مرحوم شيخ طوسى در كتاب الخلاف حديث را بدين‌صورت آورده است : « روى ابو هريرة : أن النبى ( ص ) نهى عن تلقى الجلب فان تلقى متلق فاشتراه

--> ( 1 ) . تذكرة الفقهاء ج 1 ، ص 462 ، كشاف القناع عن متن الاقناع تأليف فقيه الحنابله « البهوتى » ج 3 ، ص 149 ، الاختيار لتعليل المختار ج 2 ، ص 21 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 4 ، ص 162 . ( 2 ) . لسان العرب مادهء « جلب » و مادهء « لقا » ، الهدايه شرح بداية المبتدى ج 3 ، ص 53 ، الاختيار لتعليل المختار ج 2 ، ص 27 . ( 3 ) . الروضه البهيه ج 1 ، ص 255 ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 12 ، مغنى المحتاج ج 2 ، ص 36 ، شرح الزرقانى ج 3 ، ص 238 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 4 ، ص 165 .