د - صورت چهارم عكس سوم است يعنى جايى كه ثمن نقد و حال و مبيع مؤجل و مدت‌دار باشد . اين قسم بيع سلف و سلم ناميده مىشود يعنى پيش فروش « 1 » . [ « ت » ] تبرعات مريض عبارت است از عتق ، هبه ، صدقه ، وقف ، محابات يعنى بيع به كمتر از ثمن المثل يا شراء به بيشتر از ثمن المثل مثلا . هرگاه در مرض موت باشد . تبرعات مريض به عقيدهء اكثر فقهاء اماميه از ثلث تركهء ميت اخراج مىشود « 2 » . و در كتاب المغنى اين قول را به جمهور علما نسبت مىدهد . و نيز در كتاب الهدايه و الاختيار لتعليل المختار مىنويسد : تبرعات مريض از قبيل هبه ، محابات از ثلث مال است « 3 » . تدليس ماشطه اين است كه مشاطه يعنى آرايشگر زنى را به نحوى آرايش كند كه صورت اصلى او معلوم نشود يعنى زيباييهايى را در وى نمايد كه نيست و سپس او را شوهر دهند يا اگر كنيز است بفروشند و به عبارت ديگر : « تدليس الماشطة باظهارها فى المراة محاسن ليست فيها من تحمير وجهها و وصل شعرها و نحو ذلك » . اين عمل اجماعا حرام است و نوعى غش و تدليس بشمار است « 4 » . ترامى الحوالات اين است كه شخص مديون فى المثل زيد را بر عمرو حواله دهد و عمرو او را بر بكر حواله دهد و بكر او را بر خالد حواله دهد و به همين ترتيب . و در هر مرتبه محيل با تحقق حواله برى مىگردد . ترامى حوالات بدون خلاف جايز است « 5 » .

--> ( 1 ) . مكاسب شيخ انصارى ، ص 303 ، شرح لمعه ج 1 ، ص 293 ، المهذب ( فقه شافعى ) ج 1 ، ص 271 ، رياض المسائل ج 1 كتاب تجارت ، شرح تبصره ( ذو المجدين ) ج 1 ، ص 391 . ( 2 ) . شرايع الاسلام ج 2 ، ص 260 ، تذكرة الفقهاء ج 2 ، رياض المسائل ج 2 ، كتاب الوصايا مسالك - الافهام ج 1 ، كتاب الوصايا . ( 3 ) . المغنى ج 6 ، ص 71 ، الهدايه شرح بداية المبتدى ج 4 ، ص 245 ، الاختيار ج 5 ، ص 72 . ( 4 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 37 ، رياض المسائل ج 1 كتاب تجارت ، شرح لمعه ج 1 ، ص 236 . ( 5 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 بدون صفحه‌شمار ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 305 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 4 ، ص 395 ، شرح لمعه ج 1 ، ص 325 .