محسن جابرى عربلو

38

فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )

كرده‌اند چون روايات بر تكذيب مدعى رؤيت دلالت دارند « 1 » . أجير مزدور ، شخصى كه عملى را متعهد مىشود در برابر مزدى . جمع : اجراء مثل شريف و شرفاء « 2 » . كلمهء اجير فعيل به معنى فاعل است مثل جليس يعنى دريافت - كنندهء اجرت و چنين كسى را مستأجر ( به فتح جيم ) نيز مىنامند « 3 » . و از كتاب تذكرة الفقهاء استفاده مىشود كه اين واژه به دو معنى اطلاق مىشود . اگر از « أجره يأجره : اذا أعطاه أجرة » مشتق باشد مفهوم آن پرداخت كنندهء اجرت است و اگر از « أجره يأجره اذا صار أجير إله » مأخوذ باشد معنى آن مزدور است « 4 » . أجير خاص : أجيرى كه متعهد مىشود عملى را شخصا در مدت معينى انجام دهد يا كسى كه أجير مىشود كارى را كه ابتداى زمان آن معلوم است شروع كند و اهمال و قصور ننمايد تا از آن فارغ گردد « 5 » . عمل و منافع اين نوع اجير در مدت تعيين شده اختصاص به مستأجر داشته و حق ندارد براى غير او كار كند و بدين جهت أخير خاص ناميده مىشود « 6 » . ليكن به عقيدهء محققين اين تسميه نوعى مجاز است و اولى تعبير به اجير مقيد است چون خاص در مقابل عام مىباشد در حالى كه اين نوع اجير مقابل اجير مشترك است و غرض از مشترك در اينجا مطلق است « 7 » . أجير خاص نامهاى ديگرى هم دارد مانند اجير منفرد و اجير مفرد و أجير واحد و همچنين آن را أجير وحد ( به سكون حاء ) نيز نامند و از وحد وحدت خواهند

--> ( 1 ) . فرائد الاصول ، ص 70 - 72 ، كفاية الاصول ج 2 ، ص 69 - 70 ، الوصول الى كفاية الاصول ج 3 ، ص 272 - 274 . ( 2 ) . لسان العرب مادهء « أجر » ، لغت‌نامهء دهخدا مادهء « أجر » . ( 3 ) . كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 75 . ( 4 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 290 . ( 5 ) . حدائق الناضره ج 8 ، ص 414 ، مسالك الافهام ج 2 كتاب اجاره ، شرح لمعه ج 2 ، ص 6 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 479 . ( 6 ) . الروض المربع ( بهوتى فقيه حنبلى ) ج 2 ، ص 324 ، شرح لمعه ج مذكور ، ص مذكور المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 388 . ( 7 ) . مسالك الافهام ج مذكور ، ص مذكور . حدائق الناضره ج مذكور ، ص مذكور .