محسن جابرى عربلو

27

فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )

برخى معتقدند كه مخابره ، مرادف مزارعه و از لحاظ معنى با آن متحد مىباشد . در تذكرة الفقهاء اين قول را مشهور معرفى مىكند و جوهرى در صحاح مىنويسد : « و الخيبر الاكار ( كشاورز ) و منه المخابرة و هى المزارعة ببعض ما يخرج من الارض « 1 » و برخى بين آنها فرق گذاشته‌اند و گفته‌اند « هرگاه شخص زمين خود را به ديگرى دهد تا وى در آن زراعت نمايد و محصول بين آنها مشترك باشد ، اگر بذر از عامل باشد مخابره ناميده مىشود و اگر بذر از مالك باشد مزارعه نام دارد « 2 » . و در شرح زرقانى و بداية المجتهد آمده : « المخابرة كراء الارض بما يخرج منها » « 3 » . شركت وجوه : در معانى ذيل به كار رفته است : الف - اشهر معانى آن اين است كه دو نفر كه داراى وجاهت و اعتبار و آبرو هستند ليكن مالى و سرمايه‌اى از براى ايشان نيست شريك شوند تا اشيائى را در ذمه و به‌طور مؤجل بخرند و بفروشند و پس از پرداخت ثمن ، سود آن را تقسيم نمايند « 4 » . ب - يك نفر شخص با آبرو و صاحب اعتبار اشيائى را در ذمه بخرد و فروش آنها را به شخص گمنامى محول نمايد و شرط كنند كه ربح بين آنها مشترك باشد . ج - يك شخص وجيه و داراى اعتبار فاقد سرمايه با يك شخص گمنام سرمايه‌دار شريك شوند كه عمل از وجيه و سرمايه از پولدار و نيز در دست وى باشد و آنچه ربح عايد گردد بين خود تقسيم نمايند . د - شخص وجيه مال گمنامى را به زيادت ربح بفروشد تا در آن ربح سهمى داشته باشد « 5 » . شركت وجوه چنان كه در كتاب تذكرة الفقهاء مىنويسد در نظر

--> ( 1 ) . تذكرة الفقهاء ج مذكور ص مذكور ، المغنى ج مذكور ، ص مذكور . الصحاح ج 2 ، ص 640 . ( 2 ) . مغنى المحتاج چاپ مذكور ج 2 ، ص 324 . تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 336 . ( 3 ) . بداية المجتهد و نهاية المقتصد تأليف ابو الوليد محمد بن احمد بن رشد القرطبى چاپ مطبعه الاستقامه قاهره ، ج 2 ، ص 242 . شرح زرقانى ( برموطا ) چاپ مذكور ج 3 ، ص 364 . ( 4 ) . حدائق الناضره چاپ مذكور ، ج 5 ، ص 331 . مغنى المحتاج چاپ مذكور ج 2 ، ص 212 . الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) چاپ مذكور ج 3 ، ص 9 . المغنى ( ابن قدامه ) چاپ مذكور ج 5 ، ص 12 . ( 5 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 220 . حدائق الناضره ج مذكور ، ص مذكور . رياض المسائل تأليف على ابن محمد على الطباطبائى چاپ ايران 1267 ه . ق . ج 1 كتاب شركت .