محمد حسين مختارى مازندرانى

61

فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )

مانند قاعدهء احتياط ، قاعدهء تخيير و برائت عقلى كه اعتبار و حجيت آنها مستند به حكم عقل مىباشد . اصول عمليّه مقصود از اصول عمليّه امورى هستند كه براى رفع ترديد و تحيّر و صرف تعيين وظيفه براى جاهل شاك مىباشد . به تعبير ديگر هرگاه مكلّف نسبت به حكمى قطع يا ظنّ معتبر نداشته بلكه در مورد آن مردّد باشد ، تكليفش عمل كردن به يكى از اصول عمليّه است . و آنها عبارتند از : 1 - برائت 2 - احتياط 3 - تخيير 4 - استصحاب . البته اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه اصول عمليّه منحصر به اين چهار تا نيست ، بلكه اصول عملى ديگرى همچون قاعدهء طهارت نيز در مسأله وجود دارد كه هم در شبهات حكمى و هم در شبهات موضوعى جريان دارد . به اين ترتيب اينكه علماى اصول ، برائت ، تخيير ، احتياط و استصحاب را معمولا به عنوان اصول عمليّه ذكر مىنمايند ، جهتش اين است كه در حجيت اين اصول و موارد جريان آنها اختلاف نظر است ولى در خصوص حجيت قاعدهء طهارت اختلافى وجود ندارد بلكه همگى بر جريان آن در موارد معيّن اتفاق نظر دارند ، ازاينرو اصول عمليّهء چهارگانه را در