مجتبى ملكى اصفهانى
408
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
هيئتهاى مخصوص در امور جزئى را « احساس » گويند . « 1 » علم تقسيمات و مباحث ديگرى نيز دارد كه طرح آنها خارج از حوصله اين بحث است . علاقمندان مىتوانند اين بحث را در منابع مورد اشاره پيگيرى كنند . علم اصول فقه به عنوان « اصول فقه » رجوع شود . عموم و خصوص « 2 » يكى از مباحث علم منطق « نسب اربع » است . يعنى هرگاه دو كلّى را در نظر بگيريم ، يكى از چهار نسبت بين آنها متصوّر است . 1 - تباين : يعنى تمام افراد و مصاديق هركدام از دو كلّى ، غير از افراد و مصاديق كلّى ديگر است . انسان و سنگ از اين قبيل هستند . 2 - تساوى : يعنى افراد و مصاديق هركدام از دو كلّى ، همان افراد و مصاديق كلّى ديگر است . انسان و ناطق اينگونه هستند . 3 - عموم و خصوص مطلق : يعنى يك كلّى عامتر از كلى ديگر است ، به گونهاى كه هم همهى افراد آن كلى را شامل شود و هم افراد ديگر را ، مانند حيوان و انسان . 4 - عموم و خصوص من وجه : يعنى هركدام از دو كلّى نسبت به كلّى
--> ( 1 ) كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 1 ، ص 111 ، ج 2 ، ص 1227 . ( 2 ) المنطق ، ص 76 .