تعالى - و عدم اعتقاد به عدالت خداوند - تبارك و تعالى - شده است . اشاعره معتقدند كه افعال فى نفسه نه خوب هستند و نه بد ، بلكه ملاك خوب و بد بودن افعال ، شرع است و عقل را در اين مقام جايگاهى نيست . آمدى مىگويد : بدان كه حاكمى غير از خداوند نيست و حكمى جز آنچه خداوند حكم مىكند وجود ندارد ، و از فروع اين مطلب عدم تحسين و تقبيح عقل است و همين‌طور عدم وجوب شكر منعم . و قبل از ورود شرع هيچ حكمى نيست . وى سپس ادامه مىدهد : مذهب اصحاب ما و اكثر عقلا اين است كه افعال ذاتا متصف به حسن و قبح نيستند . « 1 » و فخر رازى مىگويد : مراد ما از قبيح ، چيزى است كه شارع از آن نهى كرده است ، و مراد از حسن ، چيزى است كه شارع از آن نهى نكرده است . « 2 » ولى اماميه و معتزله معتقدند كه افعال ذاتا و با قطع نظر از شارع و حكم شرعى ، متصف به حسن و قبح هستند . علّامه حلى قدّس سرّه مىگويد : حكم به حسن و قبح ، يا ضرورى است ، مانند حسن صدق نافع و قبح كذب مضر و يا نظرى است ، مانند حسن صدق مضر و قبح كذب نافع و يا سمعى است ، مانند حسن روزه ماه رمضان و قبح روزه عيد فطر . « 3 » مرحوم شيخ طوسى قدّس سرّه بعد از تقسيم معلومات به ضرورى و اكتسابى و تقسيم اكتسابى به عقلى و سمعى مىگويد : معلومات عقلى دو قسم است : يك

--> ( 1 ) الاحكام آمدى ، مجلد 1 ، ص 72 . ( 2 ) المحصول ، ج 1 ، ص 24 . ( 3 ) مبادى الوصول ، ص 86 .