مجتبى ملكى اصفهانى
201
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
دليل حرمت خارج است . چه تفاوتى بين « ورود » و « تخصص » است ؟ به عنوان « ورود » رجوع شود . نحويين تخصص را « استثناء منقطع » گويند . « 1 » تخصيص اگر مولا بگويد : بر هر مكلفى واجب است در ماه مبارك رمضان روزه بگيرد ، مگر اينكه مسافر باشد . در اين مثال ، مسافر هم مكلف است ، يعنى داخل در موضوع ( هر مكلفى ) است ولى حكم روزه گرفتن شامل حال او نشده است . به عبارت ديگر : مسافر از حكم وجوب روزه خارج شده است . چنين اخراجى را تخصيص گويند . پس تخصيص يعنى خارج كردن يك يا چند مورد از مصاديق موضوع از دايره شمول حكم . در مثال فوق « هر مكلفى » موضوع است ، و « وجوب روزه » حكم و مخصص ( به صيغه اسم مفعول ) ، و « مگر مسافر » مخصص ( به صيغه اسم فاعل ) . تخصيص احكام مختلفى دارد از جمله : مخصص متصل يا منفصل ، تفاوت بين « تخصيص » و « حكومت » و « تخصيص » و « نسخ » . به عنوان « مخصص » ، « حكومت » و « نسخ » رجوع شود .
--> ( 1 ) الاصول العامة ، ص 88 .