مقدمات آن . 3 - قصد عصيان و ارتكاب عملى كه معتقد است گناه و عصيان مىباشد . 4 - انجام كارى كه احتمال مىدهد گناه باشد به اميد اينكه نافرمانى و عصيان تحقق يابد . 5 - انجام كارى كه احتمالا گناه نباشد به علّت بىمبالاتى در انجام كارهاى حرام . 6 - انجام كارى به اميد اينكه گناه نباشد و از طرفى نيز ترس گناه بودن آن عمل را دارد . وى مىگويد : جامع بين اين شش صورت ، بىمبالاتى يا كم‌مبالاتى نسبت به معصيت است . « 1 » آيا تجرى از مباحث كلامى است يا فقهى يا اصولى ؟ مرحوم سبزوارى قدّس سرّه معتقد است كه اگر عنوان بحث ، حرام بودن يا حرام نبودن تجرى باشد ، بحث فقهى است . و اگر عنوان بحث اين باشد كه آيا تكاليف واقعى شامل موضوعات اعتقادى هم هست يا نه ؟ بحث اصولى است . و اگر عنوان بحث ، استحقاق يا عدم استحقاق عقاب و عذاب در متجرى باشد ، بحث كلامى است . « 2 » - تجرى و معصيت : هرچند تجرى و معصيت در مكالمات عرفى قريب به يك معنى هستند ، ولى در اصطلاح علما ، معصيت وقتى است كه فعل در واقع نيز حرام باشد . معصيت در مقابل اطاعت است . بنابراين ، اطاعت در جايى است كه انسان عملى

--> ( 1 ) الرسائل ، ص 8 . ( 2 ) تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 20 .