مجتبى ملكى اصفهانى

92

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

برخى اديان و كتب قبل از اسلام و قرآن باشد كه با آمدن پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله و آوردن قرآن از جانب خداوند - تبارك و تعالى - آن اديان منسوخ شده‌اند . « 1 » كتب اربعه چهار منبع اصلى احاديث و روايات معصومين عليهم السّلام كه مورد توجّه تمام فقهاى شيعه در طول حدود هزار سال گذشته بوده و هست و مأخذ مهمّ استنباط ايشان قرار داشته و دارد را « كتب اربعه » مىنامند . اين چهار كتاب عبارتند از : 1 - كتاب كافى ، اثر عالم و فقيه نامدار شيعه ، مرحوم ثقة الاسلام محمد بن يعقوب بن اسحاق كلينى رازى ( ره ) متوفاى 329 هق ، و از معاصرين نوّاب اربعهء حضرت حجة بن الحسن العسكرى عليهما السّلام است . ايشان به اين دليل كه محل مراجعه‌ى فرق مختلف اسلامى بود به « ثقة الاسلام » شهرت يافت و اولين كسى است كه به اين لقب مفتخر گرديد . مرحوم كلينى ( ره ) در اين كتاب ارزشمند بالغ بر شانزده هزار حديث از معصومين عليهم السّلام گردآورى كرده و در نقل اين احاديث ، مقيّد به ذكر كل سند روايت تا امام معصوم عليه السّلام است . 2 - كتاب ارزشمند « من لا يحضره الفقيه » اثر فقيه نامدار شيعه ، مرحوم محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى ، مشهور به شيخ صدوق ( ره ) متولد سال 305 ه ق . ايشان اين كتاب ارزشمند را بنا به درخواست يكى از سادات بزرگوار شهر بلخ ، به نام « شريف الدين ابو عبد اللّه محمد بن حسين » معروف به « نعمت » نگاشته است . متن اين كتاب كه مشتمل بر حدود شش هزار حديث مىباشد ، همگى يا روايت است و يا برگرفته از الفاظ روايات . ايشان در پايان اين كتاب ، بخشى را تحت عنوان

--> ( 1 ) - همان مدرك : 2 / 1359 .