جمله‌ى عقلا ، و بلكه رئيس عقلاست و طبعا بايد حكم او با حكم عقل يكى باشد ؛ و امّا لزوم متابعت از مدركات عقل ، در جايى كه بتواند بر تمام ملاكات احكام احاطه پيدا كند ، مطلبى است كه در بحث « قطع » ثابت شده است . به عنوان « قطع » رجوع شود . قاعده‌ى ميسور « 1 » اگر مولى بگويد : يك ماه روزه بگير ؛ يا تمام علما را احترام كن ؛ يا نماز را ايستاده بخوان و مكلّف نتواند تمام ماه را روزه بگيرد ؛ يا توانايى احترام همه‌ى علما را نداشته باشد ، يا نتواند ايستاده نماز بخواند ، آيا روزه گرفتن و احترام علما و نماز خواندن از عهده‌ى او ساقط مىشود ، يا اينكه بايد به مقدارى كه مىتواند امر مولى را امتثال كند ؟ به مقتضاى قاعده ميسور ، بايد مقدارى از تكليف را كه مىتواند ، اتيان كند . دليل قاعده ميسور : به سه روايت استناد شده است : 1 - پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله مىفرمايند : هرگاه شما را به چيزى امر كردم ، به هر مقدار از آنكه مىتوانيد ، عمل كنيد . « 2 » 2 - امير المؤمنين ، على عليه السّلام مىفرمايند : آنچه ممكن است ، به سبب غيرممكن ساقط نمىشود . « 3 » 3 - حضرت على عليه السّلام در روايت ديگر مىفرمايند : آنچه تمام آن قابل انجام نباشد ، تمام آن ترك نمىشود . « 4 » گروهى از علما معتقدند كه ضعف سند

--> ( 1 ) - تهذيب الاصول سبزوارى : 2 / 226 ؛ الرسائل : 294 ؛ القواعد الفقهيّه : 1 / 539 ؛ الكفاية : 2 / 249 ؛ عناية الاصول : 4 / 249 ؛ حقايق الاصول : 2 / 350 ؛ نهاية الافكار : 3 / 455 ؛ اصطلاحات الاصول : 209 ؛ عوائد الايّام : 261 . ( 2 ) - اذا امرتكم بشيء فأتوا منه ما استطعتم . بحار الانوار : 22 / 31 . ( 3 ) - لا يسقط الميسور بالمعسور . عوالى اللئالى : 4 / 58 . ( 4 ) - ما لا يدرك كلّه ، لا يترك كلّه . همان مدرك .